İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eyleme*

29 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
129
geçiş
47,8
milyonda
29
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı8246,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12149,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,64
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eylemek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dâdârı6610,5111,352,4594,5
sensiz6810,4910,942,4585,5
sa‘y5559,807,892,2345,2
kande4459,567,861,9936,0
bükâ3459,147,451,7225,2
dünyâdan3459,147,451,7225,2
cimâ3718,946,791,7222,4
terk41518,876,111,9726,1
himmet3928,806,411,7120,8
cihân63248,765,602,4034,9
reftâr31278,585,951,7018,9
gerek53078,555,412,1827,9
âlemi53528,415,212,1826,5
sultânım44927,724,411,9116,9
arz33477,694,501,6613,0
hayr34437,434,151,6311,6
bizi34817,334,031,6311,1
mâbeyninde35777,123,761,6010,1
bâğ41.2956,523,011,759,7
eğer31.1726,242,741,476,3
varup31.2376,172,661,466,0
ehli31.7915,682,131,344,2
içün32.0365,501,951,283,7
değildir32.1265,451,881,263,5
etdi32.1515,431,871,263,4
her85.9675,431,812,028,7
tahrîr43.0265,381,791,424,2
deyü76.0075,221,611,786,2
zîrâ43.5895,141,541,313,3
kerre32.8085,061,481,112,3
ile2023.7694,781,142,449,8
cemî‘i33.6874,691,090,921,4
gâyet33.8514,631,030,881,2
yine57.3724,450,830,981,4
niçe47.0564,190,570,650,5
edüp1223.9574,030,390,820,8
olur36.0124,000,380,400,2
sene36.2403,950,330,350,1
olup717.2813,720,080,150,0
u717.4343,710,070,130,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (129) →
EÇS II 364a–365a … u kadar haşerâtı cem‘ edüp re‘âyâ vü berâyâ üzre konup zulm eylemesin" dedi. "Yâ sultânım! Başı korkusundan asker cem‘ etmişdir. …
EÇS V 18b–19a … ultânım, bize bîgâne âşinâlık edüp yukarudan aşağı mu‘âmele eyleme, zîrâ sultânım, biz de yarım sâ‘at mühür sâhibi olduk. Bizd …
EÇS V 19a "Hey birâder, ölmeğe acele eyleme. Hele Erzurûm'a var" dediği rumûzu hâtırımıza gelüp âlem-i …
DK V 24 beli oldur didi döndi 'azrā'ile ya pes sen ne eylemeklü ḳadasın sen aradan çıḳġıl men allah ta'āla-y-ıla ḫaberleşey …
EÇS II 315b … dişâhı Şemhâl Şâh'ın hâssıdır. Özdemirzâde Osmân Paşa ihsân eylemek ile hâlâ yine dest-i Acem'de iken Şamhâl hükmünde kalmışdır …
EÇS IX Y252a … ken cemî‘i hânelerin hânesin hâne-i avârızdan ref‘ edüp arz eylemek murâd etdüği mahalde ol takrîb ile şâm içre ne kadar ibâdul …
EÇS IX Y324b … nsun deyü teberrüken defn ederler. Tırâş kılların dahi defn eylemek âdâb-ı sulehâdır. Ve tırâş tamâm oldukda bu du‘âyı okuya:
EÇS IV 391a Gûş-ı murg-i dile gökden gelir âvâz-ı horûs / Eyleme kendünü tezyîn misâl-i tâvûs / Deyr-i âlemde nedir dinle sa …
EÇS IX Y316b Ve Safâ ve Merve mâbeyninde acele ile sa‘y eylemeğe (---) (---) derler. Zamân-ı cehâletde bu Safâ ve Merve keme …
EÇS IX Y326b–Y327a … mâne reftâr [u] güftâr eylemek [[(---) (---) (---)]] reftâr eylemek gâyet kabîh şeydir.