İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eyler

24
geçiş
8,9
milyonda
11.381.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi229,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,33
EÇS D 0,73

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eyler) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
îrâd33510,7010,231,7336,9
u317.4342,491,271,021,8
ile423.7692,461,241,152,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“eyler” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (24) →
EÇS X Y383a … 'a getürdükde Karınca Kapudan bu ebyâtı Süleymân Hân'a îrâd eyler, beyit:
EÇS III 18a Huzûr-ı kalb ile eyler du‘âyı / İderler rûz [u] şeb hamd [ü] senâyı / Cemâlî'nin d …
EÇS VII 1b Hemîşe Âl-i Osmân selle seyf olup cihâd eyler,
DK VI 86 … ḳan bürimiş ṭurmaz ḳanın siler kāfirler üşer ḳılıcın yalın eyler kāfiri öŋine ḳatup ḳovar selcen ḫatun bunı böyle gördi
EÇS I 137a–137b … ak katl etdiğine arzuhâle geldiler" deyince Hünkâr giryeler eyler. Kâmil bir sâ‘at semâ‘dan sonra yine akındıya karşu semâ‘ e …
EÇS I 84a … müczem tîrkeş hep sizdedir. / Sehm kavsından çıkınca güzer eyler hadîde / Evliyâ feth [u] fütûhu göricek târîh dedi / Hamdü …
EÇS IX Y160b … sen "Behey Baba! Bu cüvândan ne fâ'ide" desen bu beyti îrâd eyler. Beyt:
EÇS X Y427b … n müştak olduğıyçün hâtûnuna rahm edüp bu şehri ehline hibe eyler. Hâtûnun ismi Rümeyle olup bunda hâmile kaldığıyçün bu şehr …
EÇS IV 291a … ve size huccet-i bürhândır. Bu gûne akd-i sulhdan ne ifâde eyler, dedikde hân eyitdi:
EÇS I 211b Zuhûr eyler temâşâ ile bir kez niçe ahvâli