İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eyleye

129
geçiş
47,8
milyonda
2.577.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
14
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12751,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,33
EÇS D 0,89

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eyleye) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hak2228210,787,674,67192,4
rahmet1724410,547,514,10144,6
âmîn1112010,507,903,3099,8
mübârek2648110,457,145,06207,9
allâh278009,906,465,14190,1
allah153899,896,663,83109,5
âkıbetin4119,879,892,0048,6
ıslâh4299,708,491,9939,7
mu‘în5879,577,232,2240,5
a‘dâdan3119,469,481,7334,3
müyesser104199,225,963,1163,3
kabûl83819,015,782,7848,6
te‘âlâ52328,835,822,2030,6
târîhini31568,435,651,7017,7
hayr64438,435,152,3831,3
mu‘ammer42728,355,261,9521,5
hıfz42968,275,141,9420,8
hudâ212.5827,994,414,3788,9
emîn43997,964,711,9218,5
imâr44407,854,571,9217,7
amâr35367,213,871,6110,5
dedi47847,173,741,8513,4
yâ51.2526,893,382,0214,5
cenâbı37876,753,321,568,4
oldular38776,613,161,547,8
halâs39276,543,081,537,5
âbâdân39276,543,081,537,5
deyü126.0076,002,382,8020,4
deyüp31.9715,551,991,303,8
sene96.2405,531,922,2010,7
ma‘mûr42.8525,461,871,454,6
zîrâ43.5895,141,541,313,3
hemân43.8655,041,441,262,9
oldu33.3614,821,220,991,7
âdem33.7174,681,080,911,3
hân35.4014,150,540,540,4
yine47.3724,130,500,590,4
var47.6464,080,450,540,4
ammâ715.2293,900,270,440,2
dahi613.1863,880,250,390,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“eyleye” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (129) →
EÇS X Y360b … le seyâhatin müyesser edüp sâlimîn ü gânimîn avdet müyesser eyleye. Zîrâ derûn-ı dilden o câniblerin seyâhatin bu dil ârzû ede …
EÇS V 44a … evler idi. Hudâ-yı Lem-yezel Kırım diyârın dahi ziyâde amâr eyleye, zîrâ kân-ı mücâhid fî sebîlillâh yeridir.
EÇS I 118b Hak kabûl eyleye kim dedi Nihâdî târîh / Kıldı bu çeşmeyi bünyâd Mehemmed Pa …
EÇS V 79a "Mansıbın Allâh mübârek eyleye".
EÇS I 122b Diyelim rûhıyiçün Fâtiha dâ’im el açup / Adn-i a‘lâyı makâm eyleye Kâsım Paşa. / Sene (---).
EÇS II 268a … etdim. Hak Te‘âlâ cemî‘î ümmet-i Muhammed'i şerrinden emîn eyleye. Âmîn, yâ mu‘în.
EÇS II 241a … imdi oğul, şimden gerü sana seyâhat göründü. Allah mübârek eyleye. Ammâ sana nasîhatim var" deyü elimden yapışup huzûrunda be …
EÇS X Y205b … a giderler. Sultân Tâhir Baybars'ın hayrâtıdır, Hudâ rahmet eyleye, aceb hayrât-ı azîmdir kim diller ile ta‘bîr olunmaz.
EÇS VIII 285a Bârekallâh ser-i sekbânân Ağa-yı Mahmûd / Eyleye Rabbü Vedûd âkibetini mahmûd, / Çeşme itmâmına Âlî dedi zîb …
EÇS III 126a … man olmuşdur. Ba‘zı sene niçe gemiler helâk olur. Hudâ imâr eyleye, âmîn.