İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

fasîh

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
77
geçiş
28,5
milyonda
4.102.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7731,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
belîğ397213,0711,216,24557,2
türkçe105011,339,773,16117,8
macarca93811,3210,023,00109,5
bilirler116911,279,453,31124,1
rûmca43310,229,052,0042,7
urûmca31310,099,981,7336,3
lisânları611310,027,862,4453,8
lisânın3259,919,041,7332,0
türkî3309,848,771,7330,8
tekellüm51079,807,682,2343,5
kelimât82309,747,252,8164,9
lisânı221.4328,906,074,62143,0
bilüp31558,736,411,7120,8
macar43888,145,501,9622,7
halkı71.3357,344,522,5330,6
ekseriyyâ37076,974,221,6411,9
rûm41.1616,733,921,8714,3
olmağile31.1666,313,491,589,1
ü2611.2956,233,334,5974,3
ederler94.5655,993,112,6523,0
gâyet63.8515,652,772,0912,9
zîrâ53.5895,482,611,879,8
u2117.4345,302,403,7136,3
ammâ1515.2295,012,112,9821,0
vardır68.5684,511,621,655,4
kadar34.2584,501,631,172,7
cümle721.1973,430,530,820,9
ve44147.9193,280,381,543,0
üzre311.8893,040,140,170,0
olup417.2812,920,020,030,0
edüp423.9572,45-0,45-0,730,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“fasîh” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (77) →
EÇS IV 276a … nâ-gûn te’lîfâtları çıkdı. Ammâ ekseriyyâ lisân-ı Fârisî'de fasîh ve zarîf olmağile te’lîfâtlarının çoğu lisân-ı Fârisî idi.
EÇS VI 93a … zîrâ şeb [ü] rûz Macar içinde ceng etmededirler. Ve cümlesi fasîh ü belîğ Macar lisânı bilirler. Bu lisânlarıyla tâ vilâyet-i …
EÇS VII 38b … ü’eddeb ve mü’eddebelerdir. Ve halkı cümle Boşnak'dır, ammâ fasîh u belîğ Macarca ve Nemsece bilirler. Lâkin gâyet hîle ve hu …
EÇS VII 157b … hi Hân'ı bu Kabarti'de alıkodular. Hakkâ ki mahbûbu'l-kulûb fasîh ü belîğ bahâdır kavimdirler.
EÇS VIII 261b Ve bir sınıfı dahi Misistre keferesi Rûmlarıdır kim gâyet fasîh ü belîğ kelimât ederler. Beş gûne kavmin beş gûne ıstılâ[h] …
EÇS V 96a Ammâ pâk zebân fasîh âdemleri vardır.
EÇS IV 264b–265a … debbire Pinyanişî beği tarafından bir dil gelüp meğer gâyet fasîh ü belîğ söz ebesi diller imiş, Paşa'ya eydür: "Sultânım, ol …
EÇS VIII 297b … mışlar, anlara selâm verdim, selâmım aldılar ammâ lisânları fasîh Türk gibi değil. Kal‘aya yürüyüş edecek bizim asker midir, …
EÇS III 114a … ak kavmidir ve Eflâk ve Boğdan ve Bulkardır. Ve cümle halkı fasîh Eflâk ve Bulkar lisânı tekellüm ederler.
EÇS IV 405b … îldir kim bir alây nûrânî-vecîh ve pâk u pâkîze ve müslim ü fasîh ü belîğ ve mün‘im âdemlerdir kim bu arz-ı hâliye cedd-i ızâ …