İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gördiler

20
geçiş
7,4
milyonda
13.080.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı18554,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,78
EÇS D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: gördiler) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
üzerine33018,267,391,7224,9
ki32.4265,334,381,6512,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“gördiler” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (20) →
DK XI 51 … kim ḳazanı çıḳaravuz anlara beraber idevüz bu sözi maṣlaḥat gördiler vardılar kazanı çıḳarup tekür öŋine getürdiler tekür aydur …
DK III 28 … madı nagāhi bazirganlar geldiler baş indürüp selam virdiler gördiler kim ol yigit kim baş kesüpdür
DK VII 17 … yigenege yoldaşlıġa bile ḳoşdı bigler cem' olup yaraḳların gördiler meger
DK I 80 … içerler-idi buġaç ḫan çapup yetdi ol ḳırḳ nāmerd daḫı bunı gördiler ayıtdılar
DK VIII 11 … igler-ile seyrana binmişler-idi bu bıŋaruŋ üzerine geldiler gördiler kim bir 'ibret nesne yaṭur
DK III 58 … bigleri ayıtdılar bu ḳızı istemege kim vara bilür maslahat gördiler ki dede ḳorḳut varsun didiler dede ḳorḳut aydur yarenler çü …
DK IV 19 … ṭonlu kāfir ata bindi ḳazanuŋ üzerine ılġar yetdi baḳdılar gördiler altı bölük toz indi kimi aydur geyik tozıdur
DK X 34 … di ata ana āh itdiler yirlerinden ḳalkdılar oġul gitme diyü gördiler çara olmadı
DK VII 26 bunları gördiler arşun oġlı direk teküre ḫaber virdiler ol mel'un daḫı ḳal'a …
EÇS II 329b–330a … kbîr-i Muhammedî getirüp tâ kal‘a altına dek at bırakdılar. Gördiler kim kal‘a feth olup Seydî Ahmed Paşa derûn-ı kal‘ada âlât [ …