İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gözüm

50
geçiş
18,5
milyonda
6.114.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı25770,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2510,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,56
EÇS D 0,72

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: gözüm) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yaluŋuz91912,0611,643,00132,6
nāmerd41011,0911,402,0057,1
muḫannet3210,8813,301,7352,9
yüzüm65510,879,522,4568,0
yaşardı3310,8612,721,7352,9
buŋını3410,8312,301,7348,4
köŋlüm32610,349,601,7334,3
ṭutdı32910,289,451,7333,6
gördi47310,068,531,9939,6
hey41489,377,511,9933,8
cânım32018,616,651,7121,8
oğul32708,266,231,7120,0
didi35637,335,171,6815,7
ola41.5886,324,091,8815,2
deyü66.0075,022,752,0912,7
olup317.2812,500,230,250,1
ve8147.9190,83-1,45-4,9212,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“gözüm” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (50) →
EÇS V 11b … Mehemmed'in cümle beynisi omzuma ve çehreme sıçrayup yüzüm gözüm rüsvâ olup cân havliyle bir pertâb ile eyledim kim Amr-ı Ay …
DK VIII 71 ḳādir taŋrı göz buŋını gözüm gözüm ay gözüm yaluŋuz gözüm didi basaṭ ḳaḳıyup yirinden ṭurı geldi buġra kibi depegözi …
EÇS IV 273b … dar mâl-ı ganâ’imle gelüp orduyu ol ganâ’imle muğtenim edüp gözüm önünde benim koyunlarım yeyen hân askerinden yedi yüzünü bu …
EÇS IX Y205b "Gözüm ile gördüm" deyü şehâdet etdi.
EÇS II 241b–242a … ayr ola, el-Fâtiha" dedi. Hakîr sille sadmesinden seme olup gözüm açdım. Hânemiz içi pür-nûr olmuş. Hemân pederimin yine dest …
EÇS IV 303b … n su’âl etdim. Hân hamd-i Hudâ edüp eydür: "Şükür olsun kim gözüm çıkarup ödüm çıkarmadılar" deyü hakîre koynundan yedi kıt‘a …
DK VII 18 … görelüm ḫanum ne ṣoyladı aydur bigler ġafillüçe ḳara başum gözüm uyḫuda iken düş gördi ala gözüm açuban dünya gördüm aġ boz …
DK VIII 62 gözüm gözüm yaluŋuz gözüm sen yaluŋuz göz-ile men oġuzı ṣındurmış-idüm …
EÇS IX Y114a–Y114b … esîr oldum ve üç Y 114b bin deyenek yedim" ve biri dahi "Gözüm çıkardılar ve cümle dişlerim çekdiler ve kollarımdan üç gec …
EÇS VI 174a … pâdişâhım beni ne hâle koyup sarığım boğazıma geçirüp yüzüm gözüm kan etdi. ‘Bire mel‘ûn, bu kal‘a niçün bu zamâna dek feth o …