İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gayb

14
geçiş
5,2
milyonda
17.130.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
15
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi145,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,76

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTEÇSToplam
gayb·1414
ġayb2·2

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ricâli41212,3012,972,0065,6
hâtifi52811,9312,072,2474,8
târîhin41179,979,692,0046,0
dedi57847,687,262,2240,7
ki32.4265,334,901,6714,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“gayb” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
EÇS III 45b–46a … ır. Sencuvan, vücûd-ı Yahyâ Nebî'dir. Anı kendülere ricâl-i gayb edinüp anın dest-i şerîfi nakşı olan bayrakların açup ne câ …
EÇS VI 177a … garîk Ali Paşa, / Eser-i hayri makâm-ı dil-küşâ. / Hâtif-i gayb görüp dedi târîh / Câmi‘-i şerîf makâm-ı a‘lâ. / Sene 997.
EÇS I 105b Hâtif-i gayb du‘â ile dedi târîhin / Kaya Sultân rûh-ı pâki ede Firdevs- …
EÇS VI 107b Hattâ ricâl-i gayb gibi küffârın inhizâmına sebeb olan niçe kerre yüz bin deve …
EÇS IX Y11a Zer u zîver değildir deyüben deyen dest-i gayb ârif,
EÇS III 170a Hâtif-i Gayb dedi târîhin / Çeşme-i selbebil-i âb-ı hayât. Sene 932.
EÇS VIII 227b Hâtif-i Gayb dedi târîhin, / Mâ-i Kevser sebîl mânendi. / Sene (---)
EÇS I 198b … ndadır. Bir esbâba leke vâkı‘ olsa ana bir ilâc edüp lekeyi gayb ederler. Zîbâ san‘attır kim aslâ zî-kıymet esbâbın reng [ü] …
EÇS IX Y1b Ey kerîmî ki ez hızâne-i gayb, / Gebr-i tersâ vazîfe-hor dârî, / Dostân-râ kücâ künî mahr …
EÇS I 95b Hâtif-i gayb du‘â ile dedi târîhin / Yâ ilâhî ola bu çeşme hemîşe cârî. …