İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gelini

13
geçiş
4,8
milyonda
18.912.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı11339,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,68
EÇS D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: gelini) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
beŋzer52012,2812,662,2479,4
ḳaza52012,2812,662,2479,4
ḳızı106911,9611,883,16147,2
ağ32058,828,571,7329,8
ḳara34927,607,311,7224,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“gelini” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (13) →
DK XI 72 … lüp çıḳdı aġça yüzlü anasına muştuçı ṣaldı ḳaza beŋzer ḳızı gelini ḳazana ḳarşu gelüp elin öpdiler ayaġına düşdiler ḳazan görk …
EÇS VIII 356a … Gâyet hânedân-ı azîmdir kim vasfında lisân kâsırdır. Bunda gelini yüz bin gûne şâdımânlar ile getirüp Cum‘a gecesi beğe arûsu …
EÇS VII 128b … t etmek lâzım. Meğer oba sâhibinin arabası üzre bir mahbûbe gelini var imiş kim cânından azîz imiş. Hemân koyunlarından bir se …
DK II 11 … geldi altun ban ivlerin kāfirler çapdılar ḳaza beŋzer ḳızı gelini çıġrışdurdılar
DK III 116 ḳızı gelini aġ çıḳarmış ḳara geymiş göz açuban gördügüm köŋül virüp sev …
DK X 10 … uşun ḳocanuŋ aġ ban ivi öŋinde şiven ḳopdı ḳaza beŋzer ḳızı gelini aġ çıḳarup ḳara geydi
DK II 20 hazine bol aḳçasını biz yaġmalamışuz ḳaza beŋzer ḳızı gelini biz yesir itmişüz ḳırḳ yigidi-ilen ḳazanuŋ oġlını biz getür …
DK XI 29 ḳızı gelini altun aşuḳ oynar ṣancıdanuŋ bigleri altı ḳatla oġuz vardı a …
DK VI 73 ṭutuban yigidüm öldürmesünler aġça yüzlü men gelini ṭutup aṭam anam ivine iletmesünler didi ḳan turalınuŋ atını …
DK I 44 … n tat eri baŋladuḳda aḳlu ḳaralu seçilen çaġda ḳalın oġuzuŋ gelini ḳızı bezenen çaġda göksi gözel ḳaba ṭaġlara gün degende big …