İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gerek*

13 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
437
geçiş
162,0
milyonda
13
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı411.263,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi396161,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,74
EÇS D 0,89

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: gerek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
olsa4753010,646,106,76309,4
etmek3355210,095,535,62190,6
etmemek13229,868,833,60143,2
son11239,618,533,31114,5
ön11239,618,533,31114,5
etse152809,425,373,7883,2
olacak121679,355,793,4073,7
didi155638,944,363,6862,6
gâfil7988,745,782,6042,9
yemek6318,717,222,4349,4
olmak181.0708,613,703,9259,4
gitse5288,467,112,2240,3
eylemek5378,436,702,2137,3
elbette105808,333,732,9233,4
girmek5788,315,632,1929,5
şöyle51038,255,232,1826,7
başın62158,244,432,3425,6
n’olsa448,229,592,0053,2
mi62398,184,282,3224,3
virse4148,187,781,9936,5
ise118198,163,373,0031,7
gelse51368,164,832,1624,0
içmek4258,156,951,9831,3
demek51428,144,762,1523,6
oğul62708,124,102,3122,9
zîrâ343.5898,112,875,0377,1
gitmek51568,114,632,1522,6
kurbân51628,104,572,1422,3
aydur85228,093,562,5925,0
etsen4648,035,591,9623,4
ihtirâz4658,035,571,9623,3
olsun97607,943,192,6723,9
böyle171.8347,942,843,5537,8
dediklerinde52437,913,992,1018,4
alarka41147,894,761,9318,8
almak41247,874,641,9218,2
kanı41327,854,551,9117,7
deyü456.0077,842,535,5584,1
geçinmek387,798,181,7329,3
gitmemek387,798,181,7329,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (437) →
EÇS VII 134b … ılar vardır. "Bu kız bâkiredir" dediklerine i‘timâd etmemek gerek, zîrâ mekkâre mel‘ûneler cümle vâsıta ebe karılardır, gâfil …
EÇS IV 299b … ınmağla kazâyı kimse / Bin sakınsan yine ön son olacak olsa gerek.
EÇS IX Y324b–Y325a … z olan. Mîne kurbânından sonra bu tavâfa pek tekayyüd etmek gerekdir. Tavâf etmese farzın biri nâkıs olur.
EÇS II 265b … ınmağla kazâyı kimse / Bin sakınsan yine ön son olacak olsa gerek
EÇS X Y62a … b ü reşîd âdemin küçük rûznâmeci eder. Ammâ gâyet ehil âdem gerekdir, zîrâ hîn-i azilde küçük rûznâmeci paşanın âb-ı rûyidir. Ve …
EÇS IV 395b … da gelüp yine kendüye hizmet eder. Allahümme âfinâ söğmemek gerek.
EÇS IX Y53a–Y53b … âyet ihtirâz lâzımdır. Lenger-endâht olmağa i‘timâd etmemek gerek, zîrâ limanın ağzı ol tarafa küşâde olmağile mezkûr üç aded …
EÇS IV 394a … sâhib-i sülûk olan kimesnelerin bu du‘âsına dahi müdâvemet gerekdir kim ol du‘â budur:
EÇS X Y84b … enleri cem‘ edüp bu cebel-i müntehâ üzre bir su peydâ etmek gerek, deyü meşveret edüp re’y-i tedbîri anda karâr etdirirler ki …
EÇS II 371a–371b … elerin tashîh edüp nişânlı olmuşsuzdur. Sizleri cümle kırsa gerekdir" deyü haber vardıkda üç bin yiğit bu haberi istimâ‘ edince …