İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gider

601
geçiş
222,7
milyonda
505.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı20616,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi581237,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,51
EÇS D 0,88

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: gider) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
aklı3927810,516,306,17269,5
görenin224610,128,074,67215,0
bundan215089,284,544,3992,8
hedâyâ173849,144,633,9677,4
temâşâdır111228,965,663,2565,8
diyâra111708,875,183,2358,3
özge8148,748,332,8282,2
kuban’a8308,707,232,8166,6
frengistân’a8358,697,002,8163,8
sefere91908,544,732,8942,1
giderise6108,338,402,4462,5
aşağı191.6358,122,713,6939,3
yük83488,113,692,6126,3
kal‘asına105868,113,262,8327,4
döndürimez548,089,452,2363,3
terek’e5108,078,132,2349,5
me’mûr83828,063,552,5924,9
vatanına5168,057,452,2243,5
âdemin84018,033,482,5824,2
tuz61538,034,462,3425,9
diyârlara5398,006,172,2033,6
pâdişâhlara5418,006,102,2033,0
şâhrâhı5697,935,352,1827,7
menüm51187,834,572,1422,3
vilâyetine51537,764,202,1119,8
senüŋde467,758,551,9943,0
rûm’a51737,734,022,1018,6
vilâyetlere4277,716,381,9828,1
ka‘be’ye4337,696,091,9726,4
gelir86717,692,742,4116,9
giden52047,673,782,0717,1
dünyâya4637,625,161,9421,1
medîne’ye41007,554,491,9117,4
acem’e41107,534,351,9016,7
islâmbol’a52997,513,232,0013,5
hem89057,442,312,2612,9
deve65487,422,622,0511,8
su101.3677,382,042,3913,2
eğer91.1727,382,112,3012,5
dağlarından53857,382,871,9311,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“gider” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (601) →
EÇS III 152b–153a … sâs-ı hâs-ı nîl-gûn ile bir gûne mestûrdur kim görenin aklı gider. Makdûr-ı beşer değil bir gûne kâr-ı acîb u garîbdir. El-hâ …
DK I 83 … h vireyim döngil girü aġayıldan tümen ḳoyun gider-ise menüm gider
EÇS VIII 316b … kı kenârınca baş aşağı küçük liman ki Kum kapu yoludur, ana gider şâhrâh-ı azîmdir, ammâ taşra kal‘a binâ olalı bu iç kal‘a d …
EÇS VII 167a … Nehr-i Edil'e bu gemiler girüp Maskov'un (---) nâm tahtına gider. Gâyet yaraklı pür-silâh gemilerdir.
EÇS VII 58b … b ederler. Herîf-i mücrim başından geçerse cân ber-cehennem gider eğer koçların baş urmasından havf edüp cürmünü ikrâr edüp y …
DK I 83 boynı uzun bidevi atlar gider-ise menüm gider senüŋ-de içinde binidüŋ var-ise yigit digil maŋa ṣavaşmadın …
EÇS I 46a … yn'e niçe kerre yüz bin hırka ve cübbe ve serâvîl [ü] kamîs gider.
EÇS III 107a … m karîşesine benzer. Pâdişâhlara ve cemî‘i diyârlara hedâyâ gider bir gûne Çorlu'nun kaşkaval peyniridir kim Mısır'ın cebîn h …
EÇS VII 46b … ân Hân dâru'l-mülk-i Nemse olan Beç kal‘asının muhâsarasına gider, bu kal‘a-i Gölvar'a uğrayup asâkir-i İslâm bu kal‘ayı ihrâ …
EÇS VI 81a Andan Süleymân Hân "Emir Hudâ'nın" deyüp Rûm'a gider, ammâ yine bu şehir içre âsâr-ı kadîmelerden niçe bin gûne …