İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hîle

100
geçiş
37,1
milyonda
3.265.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
24
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10040,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,88

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
hîle100100
hî’le11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hud‘a7711,0711,722,64113,8
şeytanat63810,489,062,4464,4
hud‘adan339,9011,721,7348,8
bilmez4999,367,091,9931,6
oğuz31578,586,011,7119,2
elinden44667,864,861,9319,3
ağaç33397,814,901,6714,6
küffâr111.6037,734,533,1748,3
venedik33837,674,721,6713,9
vü71.5727,103,912,4724,9
kal‘aya49526,963,821,8613,8
gûne61.8816,633,432,2217,7
alup72.4596,493,262,3719,2
kal‘ayı31.0916,373,211,558,0
ile6023.7696,363,096,84154,8
feth52.0566,253,041,9612,3
gâzî31.2456,193,021,527,3
böyle41.8346,082,881,739,1
girüp31.3696,062,891,506,8
ba‘dehu42.1635,862,641,687,9
hemân43.8655,051,801,434,3
deyü66.0075,011,751,726,2
içinde44.2734,911,661,373,7
binâ33.5234,761,521,132,4
gâyet33.8514,641,391,072,1
hân45.4014,571,321,202,5
edüp1623.9574,451,172,228,3
kal‘ai57.7334,391,121,212,4
gelüp35.0514,251,000,871,2
sene36.2403,950,700,660,6
niçe37.0563,780,520,520,3
var37.6463,670,400,420,2
bin412.2673,410,140,180,0
paşa39.4783,360,090,110,0
ve43147.9193,25-0,03-0,130,0
olup517.2813,24-0,04-0,060,0
ammâ315.2292,68-0,59-0,870,6
cümle321.1972,21-1,07-1,902,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hîle” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (100) →
EÇS IX Y142a … yedi yıl muhâsara edüp âhirü'l-emir fethi müyesser olmayup hîle ile uğurlayup mutasarrıf olmuşdur. Adana eyâletinde Silifke …
EÇS VII 38b … ammâ fasîh u belîğ Macarca ve Nemsece bilirler. Lâkin gâyet hîle ve hud‘a bilmez oğuz tâ’ifedir. Hakkâ ki bir hadîs-i şerîfd …
EÇS II 236b–237a … p anlar bir gemiye koyup "Seni İslâmbol'a götürsünler" deyü hîle edüp Cem Şâh'ı doğru Fransa'ya götürüp anasının anası Frans …
EÇS VI 156a "Bu çoban bizim koyunların çobanı değildir. Novalılar hîle edüp size gayri çoban vermişler. Biz da‘vâmız pâdişâh huzûr …
EÇS VIII 327a–328a … r bilüp lâkin temerrüd-i şeytânîleri üzre inâd-ı vesvâsı ve hîle ve hannâsı ellerinden fürunihâde etmeyüp mürûr-ı şiddet-i ş …
EÇS VIII 292b … arı ve cümle tüfeng-endâzları leb-i deryâya koyup "Küffârın hîle ile deryâdan gelen âteşlerine mukayyed olun, gâfil mebâş" d …
EÇS I 168a … emhûrlanup fürûht olur. İçine yağ ve çam sakızı koyamazlar, hîle ederlerse tecrîm edüp haklarından gelir mazbût esnâfdır.
EÇS VI 93a … akkâ ki yarar ve nâmdâr şemşîrkâr yiğitleri var kim cümlesi hîle ve hud‘adan ârî pâk-nijâd mu‘temed ü kârdân ve cezbe-i kulû …
EÇS VIII 338a … sâhibi Feylekos binâsı olup ba‘dehu Rûm elinden Venedik bir hîle ile kabza-i teshîre alup dahi ziyâde amâr edüp ba‘dehu sene …
EÇS VII 65a … e olup kal‘adan kal‘aya asker ile top çekilmeye ve ağaç top hîle ile atılmaya.