İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

halâs

927
geçiş
343,5
milyonda
286.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi927378,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,92

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
halâs927927
hâlâs33

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
elinden424669,955,046,28215,6
esîrlikden27329,858,265,18290,8
küffârdan291169,836,515,33212,1
cân511.1549,654,016,70190,0
olmayup347069,414,135,50132,2
oldular378779,393,945,69134,5
olur1186.0129,122,849,34264,1
beni203549,004,364,2584,0
oldum171658,995,234,0191,9
olmadan161218,975,593,9294,8
biemrillâh173428,784,183,9067,1
olup23017.2818,692,2812,03367,1
olduk163638,674,003,7559,5
mümkin131778,594,743,4761,3
kimi207838,583,223,9953,9
gücile121378,534,993,3660,9
tûfân’dan11558,526,193,2774,9
emrâzı11678,505,903,2670,2
olurlar176578,463,233,6946,2
oldu463.3618,462,325,4274,8
gark154858,443,493,5345,7
etmeğe199208,402,913,7844,0
hamdi199328,392,893,7743,6
bulup178198,322,923,5839,5
garkı101098,315,063,0751,7
desti167498,292,963,4938,0
anlardan112428,274,053,1241,5
ümmeti123668,253,583,1737,9
etse112808,223,843,0838,4
hudâ312.5828,182,134,2943,9
zahmetinden8108,138,192,8284,4
atup113668,123,453,0132,9
içün252.0368,112,163,8836,3
ricâ113858,103,383,0031,9
kapudanın8348,096,422,8057,4
bihke8498,075,892,7851,0
olanlar91768,064,222,8436,0
eden181.3048,052,333,4029,5
olmak161.0708,042,443,2628,3
nûh103228,043,502,8830,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“halâs” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (927) →
EÇS I 75b … tır olup girde-bâliş-i nâliş üzre âh-ı enîn ile bî-mecâl ve halâs olması muhâl hâle düşdü. Çün mutlakâ vücûd-ı benî âdem ⟦Ara …
EÇS VIII 297a … olu meterisler yürüyüp asâkir-i İslâm artık lağım derdinden halâs oldular, ammâ yine püskürme nâm lağımlar ve on, on beş kaza …
EÇS I 131b Hemân kim ibtidâ âteşden tuç deryâsın halâs mahalline gelince cümle (---) (---) sâ‘at olduğu sâ‘at muva …
EÇS VIII 359b … âtil şehre dahi gelemez. Gelse ol ân katl ederler. El-hâsıl halâs olursa celâ-yı vatan eyler. (---) (---) (---) (---) (---).
EÇS X Y215a … adırgalara tahmîl edüp cebecibaşı kapudanlardan hüccet alup halâs olur. İşte bir Mısır hazînesi dahi budur, ve's-selâm.
EÇS VII 152a … Ve kanı içilüp merhûm olan âdem bi-emrillâhi te‘âlâ ölümden halâs olur. Eğer ol kimesnenin bir kimesneci[ği] olmayup obur tan …
EÇS IX Y229a–Y229b … ldu. Âsitânesine yüz süren mesrûr [u] şâdân olup kesâfetden halâs olur, aceb sırr-ı Hudâ'dır. Kubbesinin iki pençeresi var, c …
EÇS VI 43b … kim yâ benim cânımı îmân ile al, beni bu çirkef-i dünyâdan halâs eyle, yâ Fâtıma Sultân'dan beni halâs eyle" deyü du‘â etdik …
EÇS IV 320b … re gemilerle beş bin Kazak-ı Âk Kum deryâsına girüp bir cân halâs olmayup yüz elli pâre keştîleri sâhil-i bahrde kaldığı muha …
EÇS VI 34b … ürseler bi-emrillâhi Ta‘âlâ ısıtmadan ve ağrı hastalığından halâs olup şifâ bulur, tâ bu mertebe nâfi‘ yılan balığı olur kim …