İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hamle

44
geçiş
16,3
milyonda
6.885.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi4418,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,71

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
hamle·4444
ḥamle3·3

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hatâ53910,959,942,2359,7
odun4969,878,321,9938,4
küffâra31928,706,901,7222,8
arslan43088,546,641,9829,0
birbirlerine43658,326,391,9827,6
eyleyüp46137,645,641,9623,5
edince35247,445,461,6916,9
ana31.1036,424,381,6512,5
küffâr31.6035,903,841,6110,4
hemân53.8655,393,312,0114,0
kerre32.8085,113,031,527,4
biri32.8195,103,031,527,4
gibi44.6054,822,741,708,4
ederler34.5654,412,331,394,9
edüp1523.9574,362,263,0723,7
her35.9674,031,951,283,7
üzre511.8893,781,691,544,8
iki39.4173,381,291,021,8
dahi313.1862,890,800,740,8
cümle321.1972,210,120,140,0
ile323.7692,05-0,05-0,060,0
ve8147.9190,83-1,27-3,998,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hamle” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (44) →
EÇS III 88b … emîn ve ol hatun cesîm ve küsâmı kebîr olup mahall-i vaz‘-ı hamle usret çekmeyüp sühûletle vaz‘-ı haml eder.
EÇS X Y240b … 'dan gemilerle gelmeğe muhtâcdır. Anıniçün odun kıtdır. Bir hamle odun seksen vukiyyedir, yigirmi otuz paraya fürûht olunur. …
EÇS X Y400a–Y400b … â mûr [u] mârlar lâşeye seğirdir. Yedi koldan asker-i İslâm hamle eyleyüp mancınık topları atılup iki asker birbirine katılup …
EÇS III 133a–133b … ı zeyrek kanat kakup minkâr-ı dehânın açup bu kelblere niçe hamle eylediyse ikisin katl eyledi. Ve dörd beş aded kelb mecrûh …
EÇS I 199b … hi eyle tasvîr edüp yazarlar kim her biri gûyâ birbirlerine hamle etmededirler.
EÇS VII 84b … edüp hamd-i Hudâ anın dahi hamlesi hatâ geçüp hemân ikinci hamle yine Kassâbzâde'ye değüp elindeki yedi vukıyye hadîd-i Heme …
EÇS VII 132b … 'i bir hadeng-i sertîz ile mecrûh edince hemân kırk altıncı hamle Mâlik Eşter hazretlerine değüp Salsal'ın sîne-i pür-kînesin …
EÇS III 100a … âke düşdü ve Melekli Deli Dilâver Ağa, Hanifi Halîfe üstüne hamle edüp dizgin aşrı ana bir hışt-ı ipşiri eyle zerk eyledi kim …
EÇS IX Y357b … Küffâr-ı bed-kâr-ı bed-girdâr şarâb içüp şecî‘âne üzerimize hamle ederler. Ana biz nice mukâvemet edelim" dediklerinde Hazret …
EÇS III 130a … a uğrayup ubûr ederken üzerlerine on aded Bulgar kefereleri hamle edüp bu üç fetâ on kefereye emân u zamân vermeyüp katl eder …