İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hasîn

174
geçiş
64,5
milyonda
1.889.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17471,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
hasîn174174
haşîn44

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hısnı15322913,6010,3412,362.042,8
seddi12769012,238,4811,241.276,2
metîn1311.15811,657,7811,391.179,4
sûrı163629,936,423,95111,7
hisârı164249,786,193,95106,6
üstüvâr51289,086,242,2133,6
üstüvârı4908,966,431,9827,9
metîndir41718,575,501,9622,8
şeddâdî74338,564,972,5634,8
binâyı118548,454,643,1849,9
kal‘ai837.7338,434,388,67351,2
benderi42208,385,141,9420,8
mebnî53598,264,752,1523,4
ibretnümâyı42698,214,851,9319,2
kullei43577,954,441,9117,0
b43627,934,421,9116,9
inşâ67747,703,912,2921,4
böyle101.8347,353,402,8629,2
kârı35537,083,391,578,7
şekli48636,983,171,7810,5
nâzır41.0076,792,941,749,4
ya‘nî82.2516,762,782,4217,3
evsâfı82.7766,472,482,3214,4
kat41.3756,402,501,657,3
diyârı39946,402,551,445,6
lâkin41.4936,302,381,616,7
olmuşdur41.8506,022,071,525,4
kal‘a84.5575,791,772,008,3
olmuş31.8245,621,671,192,8
birer42.6815,521,531,313,3
ü1611.2955,511,462,5412,1
binâ53.5235,471,461,423,8
zîrâ43.5895,121,111,071,9
kal‘ası32.6845,101,120,931,4
ve147147.9195,020,955,8355,3
azîm44.0974,940,920,941,3
üzre911.8894,610,550,961,2
şehri45.6784,490,450,540,4
olan46.7714,240,200,250,1
cânibi35.6464,080,040,050,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hasîn” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (174) →
EÇS X Y391a … zîn ile iki ay muhâsara ile feth olunmuş bir kal‘a-i hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn ve müstahkem kal‘a-i üstüvârdır kim leb-i N …
EÇS IV 200a Evvelâ kal‘a-i Kara Âmid: Eyle meşhûr-ı âfâk kal‘a-i hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn olan sûr-ı üstüvâr Şattu'l-Arab kenârında e …
EÇS IV 313b … . Zîrâ hâlâ harâb olmadadır. Mâ-tekaddem bir hisâr-ı hısn-ı hasîn ü sedd-i metîn-i Medyen etmiş kim devri kâmil on iki bin ad …
EÇS VI 18b … özler arasında vâkı‘ zemînde bir sivri depe üzre bir hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn Şeddâdî seng-tırâş bir kal‘a-i savaş-ı latî …
EÇS IV 371b … p derûn-ı hisâra müstevfâ cebehâne ve asker koyup metîn [ü] hasîn etdi. Yine Acem müstevlî olup sene 1048 târîhinde {kavm-i} …
EÇS VII 86a … a binâ beş tabyalı bir kal‘a-i ra‘nâdır kim gûyâ bir hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn kal‘a-i Mağosa. Gerçi mezkûr Ulesi dağı kal …
EÇS X Y77b … irâ‘ kaddi semâya ser çekmiş bir binâ-yı Salâhaddînî hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn kal‘a-i Zer-âbâd derler. Zer-âbâd denmesini …
EÇS V 25b–26a … g [ü] cidâl mutî‘ olmuşlardır, zîrâ kal‘ası ol kadar hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn değildir. Ancak Turhal sahrâsında bir yığma …
EÇS V 182b … âr-ı serâmeddir. Hakkâ ki Âl-i Osmân elinde eyle bir hısn-ı hasîn ve sedd-i metîn hisâr-ı kadîm ve sûr-ı azîm yokdur ve eyle …
EÇS II 291b … nde yalçın kaya üzre şekl-i murabba‘dan tulânîce bir hısn-ı hasîn ve sedd-i metîndir. Erzurûm hâkinde (---) sancağı hudûdudur …