İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hattâ

1.363
geçiş
505,1
milyonda
181.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
16
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.363556,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,84

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
hattâ1.3631.363
hâttâ22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hakîr922.3019,683,318,62260,0
târîhinde482.3878,712,325,5478,1
gâyet633.8518,632,025,9882,1
çokdur301.1238,632,724,6563,0
hakîrin183328,443,753,9361,0
yokdur594.6458,331,655,2455,2
ba‘zı281.5778,292,144,0940,0
sultân514.1938,231,594,7744,7
olunmaz164058,213,293,5944,8
olur586.0128,011,264,4333,8
kavmi241.7917,961,733,4224,2
hakîri133767,943,103,1833,2
kerre312.8087,931,453,5323,2
sene556.2407,891,134,0226,4
ta‘bîr146307,852,463,0625,0
ahmed272.4917,841,423,2619,6
murâd211.7047,811,613,0818,7
hazreti495.9457,781,033,5720,1
paşa719.4787,750,893,8822,5
süleymân242.3717,721,322,9415,3
ibrâhîm171.3387,691,652,8115,9
çok137537,652,102,7618,0
osmân161.2857,631,622,7014,5
melek141.0227,591,762,6414,5
nâsda91717,593,702,7730,0
derler324.1237,580,942,7111,2
görmedim92037,563,462,7327,1
âdemin104017,542,632,6519,8
meşhûrdur104037,542,622,6519,7
imiş171.6477,531,352,5111,3
hân385.4017,520,802,629,9
cemî‘i283.6877,510,912,489,2
râbi93137,462,832,5820,0
tatar128937,451,732,4212,1
asrında128977,441,732,4212,1
zamânı117127,441,932,4513,4
merhûm129197,431,692,3911,7
bizim141.3557,401,352,289,3
etmişlerdir94147,372,432,4415,8
iken161.8157,371,132,177,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hattâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.363) →
EÇS X Y14a … â cemî‘i zamânda mahsûlâtına çekirgeden zarâr isâbet etmez. Hattâ Sene 1088(?) târîhinde Abdurrahmân Paşa Mısır vâlîsi iken e …
EÇS I 85b … şlardır kim diller ile ta‘bîr ve kalemlerle tahrîr olunmaz. Hattâ ol gazâda Konakcı Alî Paşa Sâm Nerîmân-vâr bir ceng-i azîm …
EÇS V 106a … anlarının seyli götürüp kelleleri kan içinde galtân olurdu. Hattâ mezkûr manastır içinde küffârlar kapanup anlar dahi dendân- …
EÇS VI 134b Hattâ küffâr kal‘aya firâr ederlerken cümle guzât küffârın akîbin …
EÇS VIII 285b … cânibinden bir cânibine karşu karşuya top güllesi yetişir. Hattâ bu limanın cânib-i kıblesinde Apokoron tarafı burnundan Sud …
EÇS II 315a–315b … Bahr-i Haraz sâhilinde olan ibret-nümâ bir deryâda yokdur. Hattâ leb-i deryâda ol kadar derya mahlûku kabları ve lâşeleri va …
EÇS V 20a … ---) derler, ammâ Ermeni kavmi Türkçe bu Tokat'a Tohat der. Hattâ ba‘zı şehir oğlanı zurefâları Ermeni tâ’ifesini istihzâ’en, …
EÇS VII 73a … râr idim ki bir seyyâh ol mertebede bilmek ihtimâli yokdur. Hattâ kral huzûrunda çâsâr hakîri Kuds-i Şerîf ahvâliyçün niçe pa …
EÇS VII 107a–107b … kavm-i Nasârâ bu Tatar kavminden azmışlar, deyü yazmışlar. Hattâ Târîh-i Tuhfe'de birkaç mürsel nebîlerin hılye-i şerîflerin …
EÇS VII 122b … tomar-ı dırâz olur. Hudâ-yı Lem-yezel sâhibine mübârek ede. Hattâ bu du‘âya münâsib bir ebyât hâtıra hutûr edüp rûy-ı dîvâra …