İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hayâtı

174
geçiş
64,5
milyonda
1.886.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17471,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,86

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
hayâtı174174
hâyâtı11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
câvidân5710412,7110,057,54722,1
bulur3734911,187,686,05325,5
âbı621.9899,885,927,74391,2
cânperver5119,799,782,2360,6
nûş217389,565,794,50128,1
cândır5509,517,602,2243,3
bulup218199,445,644,49123,7
cânfezâ4179,428,832,0042,0
esüp5659,427,222,2240,5
çeşmei82319,346,072,7951,9
ebed4339,317,881,9936,2
meşrûbât61519,246,272,4240,5
bâdı5999,236,612,2136,2
envâ‘ı51019,226,582,2136,0
bulduk4529,187,221,9932,4
câvidânî369,099,921,7337,1
nesîm3208,998,181,7328,5
mürde3298,927,651,7226,2
cân191.1548,875,004,2295,3
buldum3488,796,921,7223,0
demâğı3708,656,381,7120,7
seherde3738,646,321,7120,5
cânlar3848,576,111,7119,6
menba‘ı3858,576,101,7119,6
hâze’lân31328,335,461,6916,9
temmûz’da31348,325,441,6916,8
âdeme42378,325,031,9420,2
aynı53548,284,782,1523,5
çâhı42658,224,871,9319,4
târîhini31568,225,221,6915,9
latîfdir42768,194,811,9319,0
verir88068,064,272,6832,3
eden111.3047,934,033,1141,0
mâi32617,824,481,6512,9
ilâ33417,584,091,6311,4
âdem213.7177,473,454,1662,7
ân46537,313,571,8312,5
gûyâ91.7897,233,292,6924,9
revân34857,223,581,599,4
hevâsı36336,933,201,548,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hayâtı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (174) →
EÇS II 300a … ] câvidân: Bu diyârda bâd-ı nesîm-i subh esüp cümle halkına hayât-ı câvidân verir. Anınçün bu diyârda aslâ ısıtma olmaz ve ricâ …
EÇS IX Y274a … müceddeden binâ etmişdir kim kırk kulaç amîk bir çâh-ı âb-ı hayât-ı cân-bahşdır. Ve cirm-i câhı kâmil yüz adım bir vâsi‘ bi’r-i …
EÇS IX Y335b … apudur. Zira bâd-ı nesîm ve bâd-ı sabâ bu kapuda eser, âdem hayât-ı cân bulur. Zîrâ bu kapu yeri Hazret-i Risâlet-penâh'ın hâtû …
EÇS IX Y331b … men ve benefşe ve şükûfe-i hınnâ aselbend râyihasından âdem hayât-ı câvidân bulur. Beyt:
EÇS IV 324a … fasl-ı makâm-ı Isfahân etdikde istimâ‘ eden yârân-ı hâzırân hayât-ı câvidân bulur. Ekseriyyâ murabba‘ât u kâr ü nakş tasnîfâtla …
EÇS VII 71b Der-beyân-ı hayât-ı cân-perver-i envâ‘-ı meşrûbât:
EÇS III 43b … r kim Hudâ âlimdir, hemân âdem bir katresin nûş edince gûyâ hayât-ı câvidân bulup dimâğ-ı benî Âdem mu‘attar olur.
EÇS IV 203b … ı ol kadar latîfdir kim vakt-i seherde bâd-ı sabâ esüp âdem hayât-ı ebed bulur. Ve hâbdan âdem bîdâr oldukda zinde vü pür-şevk …
EÇS IV 386a–386b … an nûş ederler. Andan aşağı Beğ hammâmına bu su gider, âb-ı hayât-ı ayndır. Ve şehrin garbında bâğlar içre ayn-ı Sakalân (---) …
EÇS I 1a 28. Ve âb-ı hayât-ı Sarây-ı Atîk ve cemî‘i hâkimân-i İslâmbol.