İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

heşdek

81
geçiş
30,0
milyonda
3.911.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
12
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8133,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,36

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
alatır41710,399,942,0048,2
kozak41910,369,782,0047,1
maskov’un43210,189,022,0042,6
müselmânları43610,138,852,0041,6
tatarları43910,098,742,0040,9
noğay61499,747,392,4349,8
nogay3389,698,361,7329,0
kazan4789,697,741,9935,2
kavmi431.7919,566,646,49314,8
maskov72529,436,852,6252,9
tatarı42308,726,181,9726,5
ümmeti43668,205,511,9622,8
askere32828,085,471,6916,9
bunda41.5766,313,401,8111,6
lisânı31.4326,023,121,537,7
kerre52.8085,832,891,9311,4
ma‘mûr32.8525,072,131,344,2
bin1212.2674,992,032,6115,7
olan66.7714,841,881,797,0
zîrâ33.5894,741,801,233,2
yüz1012.2724,731,762,2310,4
nehri44.9854,691,741,404,1
hân45.4014,581,621,353,6
kadar34.2584,501,551,142,5
yine57.3724,461,501,443,9
var57.6464,411,451,413,7
yedi34.8534,321,361,062,0
dahi813.1864,301,341,715,2
ve85147.9194,231,265,3753,5
içre35.3244,181,230,991,7
on35.4774,141,190,971,6
vardır48.5683,920,960,971,4
aded49.0463,840,880,911,2
niçe37.0563,780,820,750,8
cümle621.1973,210,240,370,2
ammâ315.2292,68-0,29-0,380,1
olup317.2812,50-0,47-0,660,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“heşdek” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (81) →
EÇS III 115a … ük nehr-i azîm Cayık'dır. Bu dahi Moskov diyârında Kozak ve Heşdek müselmânları içinden cereyân edüp bu dahi bahr-i Harez'e rî …
EÇS VII 180a … kadem basup sehelce kavm-i Kılmah'dan emîn olduk, ammâ yine Heşdek ve Noğay kavmi bunda çokdur.
EÇS III 62b … m-i Moğol ve kavm-i Boğol ve kavm-i Etrâk-i Kozak ve kavm-i Heşdek ve kavm-i Dağıstân ve kavm-i Lezgi ve Kumuk ve kavm-i Tatar …
EÇS VII 173a … ân bir gece bu şehr-i Mujik'den iki üç kerre yüz bin kavm-i Heşdek gâ’ib oldu. Çûn vakt-i sabâh olup biz dahi hareket etmek sa …
EÇS I 212b … n Heşdek Tatarların İslâm ile müşerref etdi. Hâlâ Maskov'da Heşdek kavmi Leh'de Lipka müselmânlarından çok kavm yokdur. Saltık …
EÇS VII 183b … y-ı merâhil ederek vilâyet-i Maskov'un Kazan ve Balu Hân ve Heşdek ve Alatır ve Ejderhân ve Mujikkirmân vilâyetlerinden berü g …
EÇS VII 169a … mâ cümle re‘â[yâ]sı ve berâyâsı ve askerîsinin nısfı kavm-i Heşdek Tatarıdır kim mü’min ve muvahhid müslimlerdir. Ve nısf-ı as …
EÇS VIII 195b … an yine diyâr-ı Mesköv'de Ejderhân ve Balu Hân ve Alatır ve Heşdek ve Kalmık vilâyetlerin bu kadar zamânda geşt [ü] güzâr edüp …
EÇS V 67b … sıdır. Ba‘dehû Sultân Sarı Saltık Bay Maskov memleketindeki Heşdek kavmin ve Leh memleketinde Lipka kavmin cümle İslâm ile müş …
EÇS II 266a–267a … nde Rûm cânibinde diyâr-ı Kırım'a andan vilâyet-i Moskov'da Heşdek tâ’ifesin ve Leh diyârında Libka tâ’ifesin cümle İslâm ile …