İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hilâf

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
40
geçiş
14,8
milyonda
7.440.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
21
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi4016,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,85

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
hilâf4040
hılâf33

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yoldan48010,098,722,0040,6
değildir42.1265,923,991,8714,7
aslâ31.7475,783,861,6110,5
zîrâ63.5895,763,822,2820,7
içün32.0365,573,641,599,6
yokdur34.6454,392,451,415,3
ammâ815.2294,102,152,1911,5
üzre511.8893,781,831,615,5
andan38.9483,451,501,122,4
edüp523.9572,770,820,971,3
ve8147.9190,83-1,13-3,376,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hilâf” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (40) →
EÇS III 34b … lerinde sıhhati üzre mastûrdur kim anların tevârîhinde aslâ hilâf yokdur}. Andan (---) sâ‘atde,
EÇS X Y259a … Mısır halîfesi idi. Hazret-i Osmân kâtibi Mervân-ı Hımâr'ın hilâf emir yazması sebebiyle Mısır'da Muhammed Ekber katl olunup …
EÇS X Y323a … n yumup varır. Ba‘zısı isâbet eder, Ka‘be'ye gider; ba‘zısı hilâf gider, Ka‘be'ye gitmez. Mücerrebdir.
EÇS VI 115b … Eğer i‘timâd etmezseniz bir iki âdem gönderin. Eğer sözümüz hilâf çıkarsa bizi katl edin" dediklerinde Sadrıa‘zam "N'ola katl …
EÇS IV 382b … bu şehirden İmâdiyye üç menzildir ammâ bizler seyâhat içün hilâf gitdik. Zîrâ bu kal‘a Cezîre şehri yoluna râh-ı râstdır.
EÇS IV 240a … Öşr-i sultâniye çün [ü] çerâ olmayup kendülerinde dahi aslâ hilâf yok idi. Anınçün bu şehre müverrihîn Dârü'l-Büleh derler. V …
EÇS VI 160a … ahlûkâtın bir cem‘iyyet-i kübrâsı mahalli idi kim inşâallâh hilâf değildir, beş kerre yüz bin benî Âdem'in Nasârâ ve Uskoku v …
EÇS IV 295a … medün Resûlullah, Alîyyün veliyyullah" yazar. Bu sikke üzre hilâf eden âdemi ve sikkeyi kalp edüp kesen âdemi ol ân amân u za …
EÇS VIII 215b … kasabası binâ olalı bu kasaba üç sâ‘at tarîk-i müstakîmden hilâf kalup bu kasaba işlemez oldu.
EÇS IX Y253a … ücûda geldiği Rûm tevârîhlerinde sıhhati üzre mastûrdur kim hilâf yazmazlar.