İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

i‘câz

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
83
geçiş
30,8
milyonda
3.846.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8333,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,80

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
i‘câz8383
i’câz11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sihri8619513,3110,819,271.173,4
mertebesi124911,549,963,46145,1
mânî3539,507,851,7226,8
bûkalemûn3949,127,021,7223,3
nakşı63648,786,072,4138,8
mermeri31858,526,041,7119,3
hurde32558,185,581,7017,4
hayrân32588,175,561,7017,3
etmiş78657,925,042,5735,5
gördüm33827,725,001,6815,0
musanna68537,714,842,3628,7
hakkâ58687,434,552,1422,0
kârı35537,274,461,6512,9
gûyâ81.7897,134,182,6731,4
eyle52.2536,133,171,9913,1
böyle41.8346,103,151,7710,4
ki42.4265,712,741,708,4
niçe47.0564,201,201,132,2
ammâ815.2294,101,091,503,7
olur36.0124,011,020,881,2
dahi613.1863,890,891,121,9
var37.6463,670,670,650,6
ile823.7693,460,450,760,7
üzre411.8893,450,450,540,4
edüp623.9573,030,030,040,0
ve18147.9191,99-1,02-4,3412,0

Hemen solunda

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“i‘câz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (83) →
EÇS I 183a … müşâhede olunur kim zî-akl olan gaş[y] u hayrân olup sihr-i i‘câz mertebesinde san‘atların icrâ eyleyüp arz-ı mahâret eyleyüp …
EÇS III 42a Üç günde bunun emsâli ibret-nümâ sihr-i i‘câz mertebesi arz-ı ma‘rifetler etdi kim cümle âdem deryâsı hal …
EÇS X Y136a … dır. Ve câmi‘in ferşi kuş gözü ahcârât ile merâtib-i sihr-i i‘câz döşenmişdir. Ve gûnâ-gûn âvîzeler ile zî-kıymet maslûbât ka …
EÇS X Y375b … ar. Ve minberi ve mü’ezzinler dikkesi haşebdir. Ammâ sihr-i i‘câz mertebesi musanna‘ mahfildir, derûn-ı câmi‘de gûyâ bir kürs …
EÇS I 199b … bden harb [ü] kıtâllerin evâyil-i eyyâm üstâdlarının sihr-i i‘câz ve pesendîde ketebeli kalemleriyle iri İslâmbol tabakı kâğı …
EÇS I 118b … a kadem basup kâf kâfı oldu. Kad(?) (---) mahlasıyla sihr-i i‘câz eş‘ârı vardır.
EÇS I 202a … bu kâra şöhret veren Hazret-i İbrâhîm Edhem'dir kim sihr-i i‘câz çıkrık işi işlerdi.
EÇS VI 6b … runda bir meclis bezenilmiş kim iki yüzden mütecâviz sihr-i i‘câz sâfî mücevher fağfûrîler içre gûnâ-gûn tebellür ve altun ve …
EÇS VI 152b … beğlerinin tasvîrlerin tahrîr eylemişler kim bunlar sihr-i i‘câz mertebesi sûretlerdir.
EÇS X Y231a … râhîm Paşa bu gûne şakalara mâ’il idi. Ammâ hakkâ ki sihr-i i‘câz mertebesi bir ma‘rifetdir.