İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ibtidâ

1.747
geçiş
647,4
milyonda
130.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
17
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.747713,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,87

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
ibtidâ1.7471.747
ibtîdâ33
îbtidâ11
‘ibtidâ11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bânîsi18256611,335,9613,271.211,1
hazreti1435.9459,252,229,38217,8
feth642.0569,112,596,67124,5
eden461.3048,952,775,7999,3
âli652.5878,942,286,40103,3
arzda292808,874,325,12121,5
tulû‘u24498,776,564,85185,0
binâ693.5238,741,926,1183,0
rûm’a251738,744,804,82121,8
oldukda277898,452,724,4156,8
tulû‘ı19518,446,174,30133,0
pîrleri234388,433,344,3266,1
neferât267318,432,784,3656,5
cum‘a212808,413,864,2774,6
diyârı289948,392,444,3249,7
rûyı235588,352,994,1956,0
sebebi224668,353,194,1858,9
olunan269998,282,334,0842,8
ba‘de’ttûfân17718,265,534,03101,4
dükkân216458,172,653,8542,4
târîhinde352.3878,121,503,8327,8
kadem172698,113,613,7954,8
sonra281.6188,091,743,7128,6
bekavli162248,063,793,7155,3
oldur196028,052,613,6437,4
şehri605.6788,051,033,9524,6
alayı196128,042,583,6336,8
asrında218978,022,183,5731,0
nûh163227,993,263,5844,4
kavmi271.7917,971,543,4122,4
cezîrei209087,952,093,4227,6
mısır’a186817,922,353,4130,1
süleymân302.3717,901,293,2418,3
tesmiyesi141777,903,933,5051,2
islâm231.4267,891,643,2621,2
ezânı13727,875,123,5069,5
gelüp485.0517,850,883,1514,7
kal‘ayı201.0917,851,823,2122,1
mısır282.2877,831,243,0516,0
osmân211.2857,831,663,1319,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ibtidâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.747) →
EÇS II 320b–321a … rî yârî kılup taht-ı Âl-i Osmân, Selîm Hân'a erzânî oldukda ibtidâ Niyyetü'l-gazâ! deyüp Şâh İsmâ‘îl üzre deryâ-misâl asker il …
EÇS X Y212a … gün kendüye mahsûs tâ’ifesiyle paşa dîvânına revâne oldukda ibtidâ ileriye Mısır'ın yigirmi dörd mahkeme muhzırları yed-i rişv …
EÇS V 27a Evvelâ İslâmbol'dan ibtidâ bir alay-ı azîm ile dokuzar kat mehterhânemiz döğerek şâhrâ …
EÇS II 241a … etişüp ma‘nûkan şehîd edüp anda defn etdiler. Âl-i Osmân'da ibtidâ müftî-i enâm bu mazlûm Hüseyn, Hüseyn-i Kerbelâ-misâl şehîd …
EÇS IV 275b … lan Mısır diyârında Kabâbıta kavminden âşikâre olmuşdur kim ibtidâ benî Âdem'den eline kalem alup yazı yazan Hazret-i Cibril-i …
EÇS II 257a … dîm-i arzı böyle imâr etdi. Arapça Ammâ vilâyet-i Abaz'da ibtidâ ma‘mûr olan aşîret-i Çaçlardır: Mikrilce dahi kelîmât ederl …
EÇS X Y450b Andan kalkup ibtidâ alay-ı azîm ile kasaba-i Sâlihiyye'ye P 350a dâhil olunca …
EÇS V 144a Hemân bizim Yûsuf Kethüdâ'mız ibtidâ "Allâh Allâh" deyüp at bırağınca cümlemiz dal-sâtûr-ı Muham …
EÇS IX Y317b … e arz [u] semâvât ademden vücûda geldikde cümle cebellerden ibtidâ bu cebel-i Arafât îmân getirdiğinden Cenâb-ı Bârî buyururla …
EÇS III 19a–19b İbtidâ bânîsi Emîrü'l-mü’minîn Muhammed b. Reşîd imâm iken nehr-i …