İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

iken

1.815
geçiş
672,6
milyonda
123.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı8246,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.807738,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,64
EÇS D 0,94

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: iken) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sadedinde919910,617,429,48896,0
böyle861.8349,593,128,21223,7
paşa2169.4789,292,0811,23298,4
mısır742.2879,212,597,17144,1
merhûm499199,203,316,29138,9
vâlîsi331359,125,515,62195,9
bâliğ30969,015,865,38195,0
yok386099,003,545,63118,9
yaşında302238,914,645,26139,5
destinde271128,845,495,08159,4
ibrâhîm441.3388,842,615,5586,8
târîhinde582.3878,822,175,9385,6
vâlîi261258,785,274,97145,0
mutasarrıf262268,714,424,86112,6
gitmek251568,704,904,83125,4
bîhaber23508,666,424,74171,7
maktûl23548,666,314,74167,0
desti317498,632,944,8473,6
makbûl231008,625,424,68133,4
sene936.2408,561,476,1671,5
küffâr381.6038,512,144,7754,6
vezîri319848,502,554,6258,9
yine1007.3728,481,336,0365,0
ağyârdan20448,466,404,42148,6
hakîr422.3018,391,764,5743,8
âlem223648,373,494,2767,5
halîfe213078,343,674,2269,4
olup18817.2818,331,026,9375,8
şâm236158,282,804,1150,5
hükmünde225118,283,004,1053,8
nûr171548,144,363,9272,2
ahmed372.4918,141,463,8828,2
hazreti655.9458,101,024,0926,4
hudâ362.5828,071,373,6824,6
mollâsı15508,045,803,8096,1
hemân453.8658,021,113,6121,3
mehemmed383.0458,001,213,5120,9
sadrıa‘zam185297,982,663,5736,5
safâda14257,966,703,71112,1
hikmeti219767,952,003,4427,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“iken” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.815) →
EÇS IV 215a … çıkınca azamet-i Hudâ bu gârlar içre dahi âteş-i Nemrûd var iken cümle guzât-ı müslimîn gârlara girüp kimi şehîd olup kimi g …
EÇS I 20b … â asker-i İslâm deryâda katre-misâl azacık asker yine böyle iken üç sâ‘at-i nücûmî bin mikdârı muvahhidîn şehir içre ceng-i …
EÇS V 58b–59a … lîl Ağa ve Yûsuf Kethüdâ bir sâ‘at kulle üzre ceng-i azîmde iken anı gördük: Mukaddemâ handak kenârında yatan Nigebolı ve Vi …
EÇS X Y228b … hmân Paşa mütevellî-i Mısır iken gılâl hubûbât ganîmet üzre iken hükm [ü] hükûmâtda sû-i tedbîr olduğundan müsebbibler haps- …
EÇS VI 171b … â Süleymân Hân tahrîri üzre bu kal‘a-i Şikloş Budin eyâleti iken ba‘dehu sene 1009 târîhinde Sultân Mehemmed Hân-ı Sâlis asr …
EÇS VIII 327a–328a … ede lağımlara efârît-i Süleymânî tâkat getirmek emr-i muhâl iken inâyet-i Bârî yârî kılup mu‘cizât-ı Resûl-i Kibriyâ aleyhi …
EÇS I 24b Ammâ hikmet-i Hudâ, Mehemmed Hân Ma‘nisa'da iken Mısır'da Sultân Kalavan Mısır pâdişâhı idi. Ammâ sikke ve h …
EÇS I 189a Pîrleri ibtidâ Kârûn'dur kim kîmyâya meşgûl iken tuç eylemek yolun buldu. Ba‘dehu Hazret asrında pîrleri Tal …
EÇS V 59b–60a … nda tarfetü'l-ayn içre yeri kazup meterise girmek sadedinde iken yine beş pâre kal‘adan top gülleleri karpuz gibi bunların a …
EÇS V 125b … turralar urulup lağım atılmasına cümle guzât müterakkıblar iken hamd-i Hudâ işbu sene 1071 mâh-ı (---) gününde kal‘a kapusu …