İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

iklîm

38
geçiş
14,1
milyonda
7.833.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
15
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3815,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,62

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
iklîm3838
ıklîm33

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tarh41259,658,151,9937,4
arzı59537,375,542,1928,7
yedi94.8535,914,042,8233,8
tahrîr43.0265,423,551,8312,4
kadar34.2584,522,641,466,0
deyü36.0074,022,151,344,3
üzre411.8893,461,581,333,5
dahi313.1862,891,010,871,2
ammâ315.2292,690,810,740,8
cümle421.1972,630,740,810,9
ile323.7692,050,160,190,0
ve16147.9191,83-0,06-0,170,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“iklîm” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (38) →
EÇS X Y252b–Y253a … -i mübârekin ibtidâ tulû‘ etdüği Cebelü'l-kamer üzre uğrar. İklîm add etdükleri ol şeydir kim ilm-i usturlâb ile şarkdan garb …
EÇS X Y417a … ra şiddet-i hârdan ve te’sîr-i seretândan amâr olmadığından iklîm tahrîr etmemişlerdi.
EÇS X Y375a … esi bedürüstî cânib-i şarka düşmüşdür kim Mekke-i mükerreme iklîm hükmü muktezâsınca eyle vâki‘ olmuşdur. Zîrâ Circe iklîm-i …
EÇS X Y253a … bir burun kalup ol burun şiddet-i hârdan âbâdân olmamak ile iklîm tarh olunmamışdır. Zîrâ ol taraflar Bahr-i Ummân ve Bahr-i …
EÇS X Y255a … mîl enli yeri vardır ve umku otuz kırk kulac amîkdir. Ve bu iklîm halkının reng-i rûyları cümle hâs beyâzlardır.
EÇS VIII 329b–330a … t-i Bârî bu cezîrenin kudret-i Hak toplarının sadâları yedi iklîm ve çâr-kûşenin Irâk-ı Sıfâhânında ve Belh [u] Buhârâ ve Îrâ …
EÇS VIII 229a Der-hisâb-ı usturlâb-ı ıklîm-i arz-ı büldân: Bu şehrin iklîm hisâbı be-kavl-i ilm-i usturlâb küre-i arz-ı müdevverde yig …
EÇS X Y227a Ve bu Matariyye'ye yedi iklîm ve çâr-gûşeden küffârlar gelüp ziyâret edüp havuzunda gusl …
EÇS X Y256a … edüp karşu cânibi cezîre-i İngilis'dir. Yedinci ve altıncı iklîm içinde bulunmuş bir cezîre-i azîmdir kim dâ’iren mâdâr cirm …
EÇS II 229b … ur, iklîm-i hâmisde 29 cebeldir, iklîm-i sâdisde 36 dağdır, iklîm sâbi‘de 32 cibâl-i azîmlerdir" deyü cümle coğrâfiyye, Atlas …