İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ilkâ

74
geçiş
27,4
milyonda
4.262.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7430,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ağzı51239,707,532,2242,5
deryâya124109,677,063,4494,2
nîl’e4889,667,691,9934,9
içine46817,444,741,9318,6
edince35247,364,711,6713,8
koyup49427,014,271,9016,2
etdiler71.9886,804,002,4825,8
ederler84.5655,823,002,4719,3
mezkûr31.8285,692,901,506,9
hudâ42.5825,622,821,728,8
âbı31.9895,572,781,486,5
edüp2723.9575,202,364,1845,7
içre65.3245,192,361,9710,0
eder44.2494,922,101,535,5
hazreti55.9454,771,941,656,1
nehri44.9854,701,871,454,6
üzre911.8894,621,792,139,6
yine37.3723,720,890,800,9
ü311.2953,110,280,300,1
ile523.7692,78-0,06-0,100,0
ammâ315.2292,68-0,16-0,200,0
cümle321.1972,21-0,63-0,950,7
ve14147.9191,63-1,21-4,9314,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ilkâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (74) →
EÇS II 265a–265b … ları dutup merhûm olunca emr-i Hudâ deyüp na‘şların deryâya ilkâ edüp yine 265b sandal içre kel-evvel sekiz âdem kaldık. A …
EÇS IV 371b … ına dökdü. Âhir Hacerü'l-Esved'i yerinden kal‘ edüp deryâyâ ilkâ etmek içün her kankı fîle Hacerü'l-Esved'i tahmîl etdilerse …
EÇS I 33a … bulunursa ta‘zîr edüp katle mustehık ise katl edüp deryâya ilkâ eder. Tâ bu mertebe hâkim-i mutlakdır.
EÇS X Y450b … üp Mısır'ın mukâbelesinde Heremeyn dağları önünde Nîl içine ilkâ edün. Zamân ola benim sâhibim vardır" deyü vasıyyet edüp rû …
EÇS X Y225a Mukaddemâ yetmiş seneden berü mevlûd-ı şerîf münkirîn ilkâ ve iğvâsıyla mu‘attal olmuşdu. Ba‘dehu sene 1089 târîhinde …
EÇS IX Y343b … âre hacer gönderüp hevâdan bu Ashâb-ı Fîl üzre ol hacerleri ilkâ edince herbirinin kelle-i bî-devletlerine âteş-pâre-i hacer …
EÇS VII 12b … ederken Hazret-i Yahyâ'nın ağzı yarın kireç ve cibis içine ilkâ edüp bir manastır-ı azîm inşâ etdikde alem olmak içün bu de …
EÇS IV 259a–259b … r-ı bî-nûrun torpağın küfe ve tobra ve şilleler ile deryâya ilkâ ederlerdi. Bu hâl üzre Kürdistân'dan dahi ziyâde asker cem‘ …
EÇS VI 32b … â yeridir. Suyu gâyet suhûniyyet üzre olduğundan âb-ı germâ ilkâ ederler. Ve Nehr-i Diçina, şehr-i Öziçe dağlarından gelüp b …
EÇS X Y238a … bbet-i Resûlullâh içün çıkarup mübârek ağzı yarların zemîne ilkâ etdikce bi-emrillâh-i ta‘âlâ ol yârın ağzı yarından bu mevz …