İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ilm

77
geçiş
28,5
milyonda
4.121.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
27
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7731,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,76

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTEÇSToplam
ilm·7777
‘ilm3·3

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tâlibi154012,0410,683,87199,0
mübâhasei93011,4310,363,00114,4
hilm71011,3611,582,64105,3
ma‘rifet61389,847,572,4451,4
yegânei3409,718,361,7329,0
fâzıl41159,427,251,9932,4
hikmet31019,117,021,7223,4
hazînei31069,076,951,7223,1
tahsîli31079,066,941,7223,0
ümmetden31398,836,561,7121,4
sulehâyı32078,445,991,7019,1
kimesne44368,005,331,9521,8
ulemâ33557,835,211,6915,9
ehli111.7917,594,753,1951,5
cem31.2146,253,441,578,9
sâhibi41.6906,213,371,8111,5
birer52.6815,893,031,9612,3
ü1411.2955,332,443,0524,8
cemî‘i43.6875,122,251,586,2
biri32.8195,092,221,364,5
u1717.4344,992,093,1623,6
ile2023.7694,781,883,2623,4
zîrâ33.5894,741,871,263,4
edüp1923.9574,701,803,1020,6
ederler34.5654,401,531,132,4
niçe47.0564,201,311,192,5
her35.9674,021,140,951,5
ammâ715.2293,911,011,332,8
vardır38.5683,510,620,600,5
olup617.2813,500,600,840,9
bin412.2673,410,510,600,5
cümle621.1973,210,310,470,3
ve39147.9193,110,210,840,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ilm” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (77) →
EÇS I 98b–99a … zevî bir künc-i fenâyı ihtiyâr etmiş bir ihtiyâr ve tâlib-i ilm ve sâhib-i hilm kimesne idi. Kuddise sırruhu. 99a Ve,
EÇS III 91b–92a … e-i musannıfîni vardır. Zîrâ hevây [u] heves kânı değildir, ilm [u] hilm kânıdır, zîrâ reşîd u necîb sıbyânı ve üç yüz aded …
EÇS X Y27a … in‘âm eylerdi kim câmi‘-i Ezher nâ-tamâm iken cümle tâlib-i ilm anda cem‘ olurlardı.
EÇS VI 67a … 'dir. Haremi gâyet müferrihdir kim cânib [ü] etrâfı tâlib-i ilm hücreleridir. Andan yine Seget kapusunun iç yüzünde
EÇS X Y3b … sır'a melik oldu. Hekîm-i mâhir ve kehene-i sâhir idi ve bu ilm ile cümle esedleri kendüye musahhar edüp tahtını esedlere v …
EÇS X Y53b … zuna aldı. Zîrâ Sultân Tumanbay hâfız-ı Kelâmullâh ve ehl-i ilm ve âdil idi. Hattâ Âdiliyye anın binâsı Q 179a olmağile a …
EÇS III 157a … Bâyezîd-i Velî asrında Kemâl Paşazâde Ahmed Çelebi tâlib-i ilm iken bu Edirne şehrine seyâhatle gelüp bu medînede meks edü …
EÇS I 156b … ri Hazret-i Dânyâl'dır. Hazret-i Cibrîl-i Emîn'den tahsîl-i ilm edüp reml ile mu‘cizesin beyân ederdi. Andan,
EÇS X Y281a … câmi‘ içre evkât-ı hamsede ulemâ mâl-â-mâl olup mubâhase-i ilm ederler. Sulehâ-yı ümmetden kimseler dâ’imâ hâzırdır.
EÇS II 335b–336a … düv-küş ve server-i hünerver ve dilâver, er kişi idi. Gerçi ilm u fazîlet u bâhire sâhibi değil idi, ammâ şehbâzlık ile kuv …