İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

imâr

440
geçiş
163,1
milyonda
737.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
90
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi440179,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,46

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
imâr440440
i‘mâr22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
olmadadır2011610,207,054,44159,4
harâb339659,594,715,53153,4
ba‘dehû371.1479,584,635,84167,9
etdi562.1519,474,327,11231,0
ide81028,925,912,7850,4
ba‘de’ttûfân7718,816,242,6147,4
ziyâde145988,794,173,5354,8
etdiğiyçün71098,715,622,5941,3
etmişdir201.2108,633,664,1265,1
şâh179868,613,723,8156,7
güne72078,474,702,5432,3
cûde5468,406,382,2134,9
hâlâ423.7218,373,115,73107,7
eyle272.2538,363,204,6372,1
kâh72648,354,352,5229,0
değildir242.1268,263,114,3361,5
mülûk51048,235,202,1826,6
nûh73228,234,062,4926,4
şehri565.6788,232,926,49130,5
idelden4128,188,001,9937,9
zerre51598,104,592,1422,4
güneşde4528,065,881,9725,1
tevsî4558,055,801,9624,6
günden63427,973,752,2720,2
kadar364.2587,972,705,0774,2
anların74787,973,492,4121,2
asrında108977,943,102,7925,4
bağdâd’ı4967,935,001,9420,1
târîhinde212.3877,932,753,9044,6
olmada41017,924,921,9319,7
isâ41167,884,721,9218,6
ismine52617,873,882,0817,6
oldu273.3617,862,624,3553,2
eyleye41297,854,571,9217,8
şehrin141.5877,822,763,1929,8
sa‘îdâbâd377,788,361,7330,3
olacak41677,754,201,8915,8
etdüğünden3207,746,851,7223,0
inkırâzu’ddeverân3207,746,851,7223,0
koçağa3237,736,641,7122,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“imâr” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (440) →
EÇS IV 241b … n akrabâlardır. Cenâb-ı Bârî bu rûy-ı arzı ibtidâ Tatar ile imâr eylemişdir. Hatta be-kavl-i Tuhfe "Bizzât Hazret-i Âdem Tat …
EÇS IV 223a … nî Âdem âcizdir. Sekiz yüz yıldan berü her hân ve her mülûk imâr etmededir. Husûsan Abdâl Hân niçe Mısır hazînesi sarf edüp …
EÇS IV 306b … muşdur. Ammâ yine Hulâgû {Hân} harâb etmişdir. Ba‘dehû yine imâr olmuşdur.
EÇS III 150a–150b … aded nehir Ceyhûn u Seyhûn u Furât-vâr temevvüc edüp şehrin imâr kalan yerlerin dahi seyl-âb edüp hâne ve düyûrların harâb e …
EÇS II 298b … tdi kim Muhammed Şâm-ı Gazan ahdinde olandan bin kat ziyâde imâr oldu.
EÇS III 135b … akbûl iken Maktûl İbrâhîm Paşa sadrıa‘zam iken bu büleydeyi imâr edüp kasaba-i mu‘azzam etmişdir.
EÇS II 316a–316b … 316b⟧ Demirkapu kal‘ası muhâsaralar çeküp kâh harâb ve kâhî imâr olup âhir sene 986 târîhinde Sultân Murâd-ı Sâlis vezîrleri …
EÇS III 159b … kübrâ olup tevhîd-i sultânî olur. Ammâ evkâfı ne mertebede imâr olduğu ma‘lûmum değildir, ve's-selâm.
EÇS II 294b–295a … al‘asın münhedim edüp türâb etdi. Ba‘dehû Şâh İsmâ’il gelüp imâr etdi. {Ba‘dehû sene 912 târihinde Mehemmed Hân-ı Sâlis asrı …
EÇS IV 301a … emmâ idi. Ba‘dehû} Timur Şâh-ı pür-zûr harâb edüp Cihân Şâh imâr etmişdir. Kal‘ası nehr-i Aras kenârında üç bin aded toprak …