İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

insân

108
geçiş
40,0
milyonda
3.043.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10844,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,93

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hûnı139011,078,823,60135,1
çeşmi1210310,868,513,45119,2
hîrelenir85510,658,832,8283,2
hayvân6909,967,702,4452,6
vücûdı51409,376,802,2237,4
kabâyı3439,357,771,7226,6
rengi62029,316,542,4242,7
kârı125539,226,083,4178,0
cesedi41518,986,371,9827,5
eti31198,766,301,7120,4
la‘lgûn31678,485,811,7018,3
rûyı75588,435,292,5837,8
aklı42788,415,491,9622,7
eşkâli65718,185,042,3730,4
revân44857,794,691,9218,3
zeyn35267,284,151,6311,6
sahrâyı36467,033,861,6110,5
ân36537,013,841,6110,4
seddi36906,943,761,6010,1
ekseriyyâ37076,913,731,6010,0
gibi174.6056,893,533,7752,4
benî41.0106,873,631,8412,8
cereyân51.3566,813,532,0415,3
değildir32.1265,462,141,344,3
eyle32.2535,382,061,324,0
olur76.0125,231,861,928,0
binâ43.5235,171,831,444,4
olup1317.2814,611,232,077,3
ile1723.7694,541,162,288,7
niçe47.0564,190,820,871,1
üzre611.8894,030,660,901,1
her35.9674,020,650,630,5
u817.4343,900,520,850,9
üç37.1633,760,390,410,2
yine37.3723,720,350,370,2
ü411.2953,520,150,190,0
vardır38.5683,500,130,150,0
edüp723.9573,25-0,13-0,250,1
ammâ415.2293,10-0,29-0,440,2
bin312.2672,99-0,39-0,540,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“insân” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (108) →
EÇS II 227a … Âdem kulak şahmesi gibi yumuşak olup âdemin teninden dest-i insân sabunda kayar gibi kayar. Ammâ suyu gâyet suhûniyyet üzre h …
EÇS IV 313a Netîce-i kelâm ol gün yevm-i âşûrada fezâ-yı Dergezîn hûn-ı insân ile rengîn olup zemîn-i Dergezîn lâle reng olurdu. Ve cemî‘ …
EÇS VII 131b … sünnet namâzlarınız var. Bu halkı ta‘cîz etmekdir. Yâ garîb insân kifâf-ı nefs-i ehl [ü] iyâl içün ne zamân kâr [u] kisb eder …
EÇS VII 10b … kim bir âdem bir kuzu yese bu âb-ı nâbdan nûş etse ol ân ol insân yine acığır. Tâ bu mertebe bir hâzımu'l-ifrât mâ-i zülâldir …
EÇS VII 127b Der-kıyâfetnâme-i kabâ-yı merd-i insân: Cümle halkı çuka kontuş ve çuka çakşır geyerler, ammâ kapu …
EÇS IX Y276a … ı Medîne-i münevvere içre nûrun alâ-nûr leme‘ân urup çeşm-i insân hîrelenüp derhâl âşık-ı sâdık olan kubbe-i mehbat-ı nûr-ı H …
EÇS VII 68b–69a … nleri cümle vücûd-ı insân gibi ve niçe bininin başları yine insân başı gibi olup gözleri insân gibi açılup kapanmayup yanına …
EÇS VI 163a … ler kıllarına sürseler derhâl bir ser-i mû kalmayup vücûd-ı insân billûr gibi olur" dediklerinde meğer Hazret-i Süleymân'ın h …
EÇS I 130b … ed bir tophâne etmişdir. Anı görmeyen kâr-ı dîv ve kuvvet-i insân ve akl-ı benî âdem ne idüğin bilmez. {Hâlâ a‘dâ-yı dîn olan …
EÇS V 171a Der-medh-i reng-i rûy-ı eşkâl-i insân: