İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

insânı

15
geçiş
5,6
milyonda
16.432.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi156,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,80

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eder34.2494,533,991,6211,0
ve3147.919-0,59-1,13-2,072,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“insânı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (15) →
EÇS X Y126b Tiryâk-ı Emîr Balyus, garîb terkîbdir, insânı mahbûb eder ve levni sâf eder.
EÇS V 168a … kşırlar ile kubâdî nâzük pabuç geyerler kim eyâlet-i Rûmeli insânı böyle libâs-ı fâhirelerdir.
EÇS V 80b … ve subaşı sığır arabaları peydâ edüp niçe yüz aded vücûd-ı insânı arabalara tahmîl edüp Haydarpaşa Bâğçesi önünde deryâya dök …
EÇS X Y442b … ıtâyî dedikleri zenânelerinden küsâm-ı hâsıl-ı kâm masdar-ı insân-ı kân bu diyâra mahsûsdur. Her cem‘iyyetde bâkire bulunur mah …
EÇS V 28b … nî Âdem girdikde aslâ kîse ve sabuna ihtiyâc olmaz. Vücûd-ı insânı dürr-i beyz-âsâ eder ve beden-i insân eyle nerm ü ter olur …
EÇS V 67a … eşk-i İremezâtü'l-imâd-misâl ma‘mûr [u] âbâdân ve mâl-â-mâl insân-ı pür-noksandır.
EÇS VI 21b … edi sâ‘at-i nücûmî kılıç urup zemîn-i sahrâ-yı Seykel hûn-ı insân-ı ahmer-gûn ile nakş-ı bûkalemûn olup cesed-i küffâr-ı hâksâr …
EÇS III 28b … yı Şâm ormanistâna döndü ve yalman nîzeler şa‘şa‘ası çeşm-i insânı hırelendirdi. Cümle a‘yân [u] eşrâf ve ulemâ vü sulehâ ve m …
EÇS II 230a–230b … illûr ve necef ü morandır. Elmas-pâre gibi şa‘şa‘ası çeşm-i insânı hıyrelendirir. Mâh-ı temmûzda karcıbaşı izniyle ahâlî-i Bur …
EÇS X Y27b–Y28a … ltân dediler. Ve cümle meşâyihân-ı Acem ol fetih günü hûn-ı insânı görünce Y 28a Sultân Mehemmed'e hünkâr dediler.