İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ipek

21
geçiş
7,8
milyonda
12.802.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı7215,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi145,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,70
EÇS D 0,63

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ipek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
döşenmişidi5512,6213,972,2497,0
ḫalıçası5512,6213,972,2497,0
aşanmışıdı3411,9413,561,7353,7
yüzine43011,3311,062,0054,0
biŋ54311,3210,872,2366,1
yirde712210,659,852,6482,3
oğuz31579,118,261,7328,5
ala31778,968,091,7327,8
hâsıl41.1336,835,831,9624,6
hânı62.5436,265,242,3832,2
iç31.5905,934,921,6714,7
cümle321.1972,211,180,971,6
edüp323.9572,041,010,871,2
ve12147.9191,410,380,810,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ipek” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (21) →
DK II 3 … erin ḳara yirüŋ üzerine dikdürmiş-idi ṭoḳsan yirde ala ḳalı ipek döşemiş-idi seksen yirde badyalar kurılmış-ıdı altun ayaḳ ṣ …
EÇS I 175b … rleri ibtidâ Hazret-i Eyyûb'dur kim etin yiyen kurdcuğazlar ipek yaparlardı. Ba‘dehu Hazret asrında pîrleri Safvân-ı Yemenî' …
EÇS V 172a şehr-i İpek ve sancağ-ı Dukagin ve şehr-i Pirizren şehr-i müzeyyen Üskü …
DK I 2 … dikdürmiş-idi ala ṣayvanı gök yüzine aşanmış-ıdı biŋ yirde ipek ḫalıçası döşenmiş-idi ḫanlar ḫanı ḫan bayındır
EÇS VIII 273a … îri gâyet çokdur. Sığâr [u] kibâr, zen-i duhterânları cümle ipek hâsıl edüp Eyyûb Nebî kurdcuğazları besleyüp harîr peydâ ed …
EÇS VIII 341a … unun dahi cümle halkı ıstafilya üzümü ve balık yumurtası ve ipek hâsıl edüp ticâret edüp geçinirler, gâyet mahsûllü yerdir.
EÇS V 167a–167b … bu kal‘a dibinden (---) (---) (---) cârîdir. Arnavudluk'da İpek dağlarından gelüp nehr-i Klab ile bir olup iner, nehr-i Mor …
EÇS X Y334a … ânı beş tabaka bir hân-ı azîmdir. Ve İbrâhîm Efendi hânı ve İpek hânı ve Kınâ hânı ve Dizdâr Koca Ahmed Ağa hânı ve Kâsım Be …
DK IX 2 … e dikdürmiş-idi ala ṣayvan gök yüzine aşanmış-ıdı biŋ yirde ipek ḫalıçası döşenmiş-idi iç oġuz ṭaş oġuz bigleri yıġnaḳ olmış …
EÇS III 9a … Diyâr-ı Rûm'da şehr-i mu‘azzam olan kal‘a-i Üsküp kurbunda İpek şehrinde ibrişim şâl-ı harîr-i âlü'l-âl gibi anda vücûda ge …