İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ise

819
geçiş
303,5
milyonda
335.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
12
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı11339,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi808330,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,79
EÇS D 0,93

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
ise·11808819
işe313236
îse··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ise) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eğer1031.17210,735,189,87549,4
var2337.6469,823,6514,05763,2
nice223089,324,884,53107,9
kadar954.2589,263,208,69254,9
hâl244789,244,374,66100,9
de308969,163,795,08102,8
halk215149,014,074,3179,9
her775.9678,542,417,12133,5
lâzım101408,424,883,0549,0
gerek103078,183,752,9333,7
anları91998,184,222,8436,0
eyle262.2538,122,254,0340,2
yok126098,113,023,0429,4
mevcûddur81988,014,062,6630,2
etdi232.1517,992,143,7132,8
kankı7957,974,922,5634,7
elbette105807,872,832,7222,2
değil94417,873,072,6422,6
mümkin71777,854,032,4826,2
bulundu6377,846,062,4139,6
cümlesin71877,833,952,4725,4
urdu6657,805,252,3932,5
ben106777,782,602,6419,5
halâs119277,692,292,6417,5
ana121.1037,682,162,6917,4
cem121.2147,602,032,6115,7
kırmızı85467,592,592,3615,5
mücrim5427,575,622,1929,7
başın62157,573,522,2418,5
sana73917,572,882,2916,0
ziyâde85987,532,462,3214,3
mevcûd51457,413,832,0817,4
âheste51647,383,652,0616,2
siyâh75727,372,332,1211,5
cür’et51817,363,512,0415,3
âdem223.7177,311,292,7713,3
kâlıb467,318,101,9940,5
murâdınız4107,307,361,9934,7
kimde4187,296,521,9829,2
cümlesi88627,281,932,099,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ise” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (819) →
EÇS I 93a … tbahında keklik ve turac ve süğlün murglarının eti bulunmaz ise bülbül ve serçe ve kebûter pişüp hastalara bezl oluna deyü …
EÇS I 184b–185a … da dörd miyân-bestenin şeddin kuşanmış ola, Zerkûb-ı Konevî ise Âl-i Selçûkıyân asrında zuhûr edüp Muhyiddîn el-Arabî'nin ö …
EÇS VIII 294b–295a Beri cânibde ise düşman düşmanın hâlinden haberdâr olmayup cemî‘i guzât-ı mü …
EÇS V 136b … hakîr paşanın yanında bulunup zincirin ucundan nice çekdim ise zincir ile bu kâfir yere zîr u zeber oldu ve cân havliyle b …
EÇS VI 122b … şdir. Hâlâ yine Alaman diyârının baş bıtrîkleri kankı la‘în ise bu kal‘a baş papaslarının hâssıdır, lâkin bu kal‘anın galat …
EÇS II 372b–373a … n versin. Bre ne âzâd etdin. Onların dirisiyle söyleşmekden ise ölüsüyle söyleşmek gerek" deyü atına süvâr olup fi'l-hâl pa …
EÇS X Y309b … l eğer medyûn herîf veyâhûd mazınna olan sârik herîf mücrim ise cür’et edemeyüp yemîn etmeden ve kapusına el urmadan cürmün …
EÇS IX Y212a … mühendis ve mermer-bür nakkaş-ı Mânî ve Bihzâd üstâdân var ise cem‘ edüp Kudüs-i şerîf'i ve Sahra-i nazîfi eyle müzeyyen e …
EÇS VII 57b Ve cümle şehr içre ne kadar değirmenler var ise ne at ve ne sığır ve ne âdem çevirir değirmenleri ve kebâb …
EÇS X Y190b … edüp ma‘lûmu ola. Eğer ma‘zûl paşanın karnında bir mâl var ise kethudâsın ve şehir havâlesi ve dîvân efendisi ve beytü'l-m …