İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

izâ

37
geçiş
13,7
milyonda
7.912.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
36
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3715,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,89

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
izâ3737
îzâ77

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
heyye’e121212,9713,153,46219,3
şey’en132112,8412,463,60209,7
erâdellâhu8812,5113,152,83146,1
esbâbehu6612,1613,152,45109,5
esbâbehû6712,1312,932,45103,8
ahide5511,9313,152,2491,3
elkerîmü5511,9313,152,2491,3
erâde’llâhu4411,6413,152,0073,0
vefâh4411,6413,152,0073,0
elkerîmu3411,2312,741,7350,2
mazmûnu3849,678,351,7328,9
vefâ31219,287,821,7226,7
hikmeti49767,025,221,9521,2
hudâ42.5825,653,821,8613,8
üzre511.8893,781,941,656,1
ve7147.9190,63-1,21-3,497,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“izâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (37) →
EÇS IV 272a … on altı aded karınca verüp bâğışladım, buyurdunuz. Elkerîmü izâ ahede vefâ" dediğimde,
EÇS IV 268a … , cemî‘i asâkir-i İslâm Feth-i şerîf okusunlar. Bilmeyenler İzâ câ’e sûresin ve İhlâs-ı şerîf ve Fâtiha-i seb‘u'l-mesânîyi …
EÇS I 133b İzâ temme hâze'l-binâ kâlû / Târîhü hâzâ hayru's-sa‘dî. / Sene …
EÇS X Y52b … es mertebelerince hil‘at-ı fâhire ile mesrûr olup el-kerîmü izâ ahide vefâh mazmûnunca koca Selîm Şâh cür’et edüp Mısır'ı v …
EÇS V 123b … vâh-ı nâsda gûnâ-gûn güft [ü] gû olmada iken Hikmet-i Hudâ "{İzâ erâde'llâhu şey’en heyye’e esbâbehû" mazmûnu üzre bir fertû …
EÇS II 235a "İzâ câe'l-kazâ amye'l-basar".
EÇS X Y49a … tâb tetebbu‘ ederken Muhyiddîn el-Arabî'nin bir risâlesinde izâ câe's-sîn dahale'ş-şîn azhar bi-merkadi'l-mîm lafz-ı dürerb …
EÇS V 103b … olanları dahi haps edüp mâlların alup anları dahi niçe gûne izâ ve işkence ile cümle kırdı, ammâ bir bayrak sekbân ve bir b …
EÇS V 146a … stereyim" diyen küffârın kayd [u] bendlerin alup "El-kerîmü izâ ahide vefâhu" mazmûnu üzre mezkûr kefere âzâd olunup cümle …
EÇS VI 104a "İzâ erâdellâhu şey’en heyye’e esbâbehû" mazmûnu üzre kaçan kim …