Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Dede Korkut Kitabı | 3 | 92,5 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 909 | 371,3 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: karşu) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| tarafa | 89 | 319 | 11,21 | 6,69 | 9,34 | 677,1 | |
| tarafda | 92 | 532 | 11,03 | 6,00 | 9,44 | 601,5 | |
| geçüp | 96 | 1.428 | 10,39 | 4,64 | 9,40 | 440,0 | |
| tarafında | 85 | 1.297 | 10,30 | 4,60 | 8,84 | 385,1 | |
| cânibinde | 42 | 608 | 9,82 | 4,68 | 6,23 | 194,5 | |
| karşuya | 24 | 53 | 9,67 | 7,39 | 4,87 | 211,1 | |
| tarafdan | 25 | 280 | 9,42 | 5,05 | 4,85 | 128,6 | |
| tarafı | 45 | 1.314 | 9,37 | 3,66 | 6,18 | 147,2 | |
| nehri | 119 | 4.985 | 9,37 | 3,14 | 9,67 | 311,1 | |
| tarafındaki | 22 | 227 | 9,31 | 5,16 | 4,56 | 116,9 | |
| ubûr | 70 | 2.776 | 9,28 | 3,22 | 7,47 | 189,6 | |
| tuna’nın | 19 | 91 | 9,28 | 6,27 | 4,30 | 131,9 | |
| cisrin | 18 | 150 | 9,12 | 5,47 | 4,15 | 103,6 | |
| çıkup | 37 | 1.415 | 9,03 | 3,27 | 5,45 | 102,5 | |
| tuna | 27 | 826 | 8,99 | 3,60 | 4,77 | 85,9 | |
| beri | 22 | 513 | 8,98 | 3,99 | 4,39 | 81,3 | |
| süvâr | 23 | 608 | 8,95 | 3,81 | 4,45 | 79,5 | |
| tarafına | 25 | 840 | 8,87 | 3,46 | 4,55 | 75,2 | |
| nehrin | 15 | 147 | 8,86 | 5,24 | 3,77 | 81,3 | |
| suyun | 14 | 108 | 8,81 | 5,58 | 3,66 | 82,8 | |
| mîl | 19 | 481 | 8,80 | 3,87 | 4,06 | 67,2 | |
| gemilerle | 14 | 130 | 8,78 | 5,32 | 3,65 | 77,4 | |
| aşırı | 14 | 160 | 8,74 | 5,02 | 3,63 | 71,4 | |
| cânibde | 13 | 91 | 8,73 | 5,72 | 3,54 | 79,5 | |
| cânibe | 15 | 255 | 8,72 | 4,44 | 3,69 | 64,6 | |
| geçirüp | 14 | 250 | 8,62 | 4,37 | 3,56 | 59,0 | |
| binüp | 13 | 182 | 8,61 | 4,72 | 3,47 | 61,0 | |
| hâkinde | 21 | 885 | 8,58 | 3,13 | 4,06 | 54,5 | |
| gemiyle | 11 | 85 | 8,50 | 5,58 | 3,25 | 65,0 | |
| kırım | 14 | 415 | 8,43 | 3,64 | 3,44 | 45,3 | |
| kal‘asına | 15 | 586 | 8,36 | 3,24 | 3,46 | 40,9 | |
| cisir | 11 | 226 | 8,31 | 4,17 | 3,13 | 43,3 | |
| geçmeğe | 9 | 33 | 8,29 | 6,66 | 2,97 | 67,9 | |
| gemilere | 10 | 141 | 8,28 | 4,71 | 3,04 | 46,8 | |
| nîl’in | 10 | 167 | 8,25 | 4,47 | 3,02 | 43,4 | |
| küffâr | 23 | 1.603 | 8,23 | 2,41 | 3,89 | 39,7 | |
| gemi | 12 | 438 | 8,19 | 3,34 | 3,12 | 34,2 | |
| kenârında | 19 | 1.347 | 8,11 | 2,38 | 3,52 | 32,3 | |
| gemiler | 11 | 407 | 8,09 | 3,32 | 2,98 | 31,1 | |
| cisirden | 8 | 53 | 8,09 | 5,80 | 2,78 | 49,9 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
karşu* ile tüm bağlamlar →“karşu” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (912) →| EÇS I 72b | … bette bir cânibin muhâlif bulup ana bir darb ururdu kim top | karşu | verenin matrak topundan güzer edüp başına "Matrak-tırak" de … |
| EÇS VII 17a | … n olup Sadrıa‘zam dahi göçüp Âl-i Osmân beri tarafda küffâr | karşu | tarafda at başı berâber kona göçe giderlerdi. |
| EÇS V 103a–103b | … ı taht olunca azamet-i Hudâ bu kadar zamândan berü Tuna'nın | karşu | tarafında muhâfazaya duran deryâ-misâl asker fursat bulup " … |
| EÇS VIII 193b | Hamd-i Hudâ cümle atlar dahi birer birer (birer) | karşu | geçüp ba‘dehu boş arabalar geçmeğe başladı, zîrâ mukaddem c … |
| EÇS V 42b | … cânib-i erba‘asın kat-ender-kat asker kuşatdı, ammâ nehrin | karşu | cânibinde {bizim imdâd-ı} küffâr-ı Leh ve Kazak gâfil yatır … |
| EÇS VII 55b | … şikâr esîr almayup hemân küffârları cümle kılıçdan geçirüp | karşu | geçsinler" dedikde Kâsım Voyvada fermân-ı pâdişâhî ile kırk … |
| EÇS IX Y371b | … u cânib-i şimâlîsi Yemen sevâhilleridir. Bender-i Zeylâ‘dan | karşu | Yemen cânibleri küşâde hevâda nümâyândır. Ba‘zı yeri iki yü … |
| EÇS VIII 300b | … ile çeküp bizim toplar önünden halâs olup me’yûs u münhezim | karşu | cânibde Istandina nâm cezîreye varınca iki aded kadırgalar … |
| EÇS VII 143a | … mâ bu kal‘a bu mahalle binâ olunduğu aceb isâbet oldu, zîrâ | karşu | tarafı Azak denizi aşırı Heyhât sahrâsıdır. Kalmığ'ın ve Az … |
| EÇS VII 104a | … ak tarafındakinin hâkimi Eflak beği tarafındandır. Köprünün | karşu | tarafındaki şehrin hâkimi Boğdan beği boyarı hükm eder. İki … |