İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

lâzım

140
geçiş
51,9
milyonda
2.372.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi14057,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,87

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
şer‘an4129,759,652,0047,0
değildir432.1269,285,616,42252,4
da127208,845,333,3865,5
tahrîri42008,595,591,9623,3
ise108198,424,883,0548,5
olursa31688,325,431,6916,8
etmek55527,894,452,1321,3
dîvârları32897,844,641,6613,6
handak44787,734,331,9016,5
orduyı33497,654,371,6512,5
olsa45307,614,181,8915,7
bize45477,584,141,8915,4
değil34417,404,031,6311,2
gelir46717,343,841,8613,9
olmağile61.1667,233,632,2519,2
dedikde59687,213,642,0616,1
handakı35647,133,681,609,8
oldukda37896,733,201,548,0
olduğundan38166,683,151,547,8
zîrâ113.5896,592,882,8725,1
yokdur134.6456,482,753,0727,6
ancak41.4196,392,761,718,5
taş31.0926,322,731,476,3
eğer31.1726,232,621,455,9
bizim31.3556,042,421,415,2
lâkin31.4935,912,281,374,7
bunlar31.5195,892,251,374,6
ola31.5885,832,191,354,4
olan116.7715,701,972,4713,7
aslâ31.7475,702,051,314,0
olur96.0125,581,852,1710,1
içün32.0365,501,831,243,3
mısır32.2875,341,661,182,8
gün43.3005,251,551,323,3
cemî‘i43.6875,101,391,232,8
tahrîr33.0264,961,261,011,7
kadar44.2584,901,181,122,1
deyü56.0074,741,001,122,0
hemân33.8654,620,900,811,0
ü811.2954,520,771,171,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“lâzım” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (140) →
EÇS VII 88a … âret ve hammâmı yokdur. Ve bu kal‘anın evsâfın tahrîr etmek lâzım değildir. Varat kal‘asın gören hemân bunu görmüş olur. Nice …
EÇS X Y95b "Şer‘an buna hul‘at lâzım. Zîrâ Allâh'ın rahmetine mazhar olmak ümniyyesiyle câmi‘ bi …
EÇS VI 86b … ki yüz aded su kuyuları vardır. İhtiyâten "Hîn-i muhâsarada lâzım ola" deyü niçe kuyular var.
EÇS II 224b … lar yokdur. Mihrâb ve minberin ta‘rîf ve tavsîf edersek acz lâzım gelir. Zîrâ ol mihrâbda olan hayâl-pesend nakş-ı Hıtâyîleri …
EÇS X Y69b–Y70a … n dörd kîse-i Mısriyye on beş bin iki yüz seksen sekiz para lâzım olduğun defâtir-i aklâm-ı Mısrıyye nâtık oldukda vezîr-i mu …
EÇS III 52b–53a … kelâ ve erbâb-ı devlet huzûrında müdâhane ve hoş-âmed kelâm lâzım imiş. Ammâ bizim efendimiz Melek Ahmed Paşa huzûrunda bir k …
EÇS IV 324b … ngîzleri vardır. Yetmiş aded fasl ile ta‘rîf ü tavsîf etmek lâzım idi ammâ kesret-i kitâbet olmasın içün bu fihris-i müsveddâ …
EÇS III 102b … tebesindedir" dediklerinde "Ümmet-i Muhammed! Anın vezâreti lâzım değildir, izâlesi lazımdır. Hemân pâdişâha hâliniz i‘lâm ed …
EÇS I 85a "Her kime nân pâresi ve ırzı lâzım ise Der-i devlete gelsin" deyü Yanova'ya Sinân Paşa'yı serd …
EÇS VII 121b–122a … gayri uçurum yerlerinde dahi kal‘a dîvârları aslâ yokdur ve lâzım da değildir, zîrâ Yed-i Kudret ile bu kaya kal‘a halk olunm …