İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

merd*

68 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
577
geçiş
213,8
milyonda
68
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi574234,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,29
EÇS D 0,90

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: merdi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
da‘vâyı415311,068,826,39466,1
meydân4314210,947,476,52374,5
dizdârı6364810,725,837,80392,2
hisârı3542410,165,595,79205,9
hîrelenir16559,707,413,98137,7
zen15219,688,713,86166,1
zenân13509,417,253,58108,5
ferdi141109,386,223,6994,9
âferîde13709,366,763,5798,7
dîdeleri11219,248,263,31111,2
şa‘şa‘asından10329,077,513,1487,8
çillei9108,979,042,99108,2
kabâyı9438,896,932,9870,7
dîdeler898,819,022,8295,7
zenânı8128,808,612,8286,7
esmâi101618,795,183,0853,0
ferd8438,726,762,8060,7
nefer156898,603,673,5749,0
derkıyâfeti7258,577,352,6359,6
libâsı7808,455,682,5942,0
nisvân71058,395,282,5838,1
çeşm6208,367,452,4452,1
sâhibi221.6908,312,934,0751,4
muhtesibi72028,204,342,5229,0
kabayı5128,127,932,2347,4
hîrelenüp5198,107,272,2241,9
hâkimleri61508,084,552,3426,6
himmeti5418,056,162,2033,4
sözün5468,045,992,2032,2
şîri5468,045,992,2032,2
kassâb5498,035,902,2031,6
serveri5747,985,302,1827,3
yüzün5817,965,172,1726,4
elli252.7457,952,414,0643,2
hudâ232.5827,902,383,8738,9
bâcdârı51407,844,382,1321,0
kâdir62917,823,592,2519,0
vecdi437,829,612,0051,0
râcilânı447,829,192,0051,0
hisârları467,818,611,9943,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (577) →
EÇS I 188a … bin sikke-i hasene altun kaldı. Bu kalemkârların kârına bir merd-i hünerkâr kâdir değiller idi.
EÇS VIII 251a … örenler vâlih [ü] hayrân akılları hoş ve vücûdu bî-hûş olup merdüm-i çeşm-i nergisleri nem-nâk olup hîrelenir. Gûyâ her tasâvîrl …
EÇS X Y99b Evsâf-ı câmi‘-i Sultân Merdân
EÇS I 34b … fya-yı bâlâ münhedim olup cümle âteş-gede-yı nâr-ı Nemrûd-ı merdûd sönüp niçe alâmetler zuhûr etdüğinden bildiler kim Muhammed …
EÇS VII 16a … lıkdır ve Belgrad nevâhîsi niyâbetidir. Dizdârı ve dörd yüz merdüm-hisârı vardır, gayri zâbitleri yokdur.
EÇS VIII 293b … Kandiye kal‘ası fethine sebeb olam" deyü niçe gûne da‘vâ-yı merdler edüp pâdişâhdan mu‘âf u müsellem nâme hatt-ı şerîfler alup …
EÇS IV 268b … ve rikâb rikâba şöyle müzdehim olmuşdu kim asker içinde bir merd-i âferîde licâmın keşîde edüp gerüye kalmağa imkân olmazdı.
EÇS X Y183b … i ola avret ve oğlan gürûh gürûh, remmâ remmâ gezerler, bir merd bir nisvâna ve sibyâna ve gılmâna dest-dırâzlık etmek ihtim …
EÇS IX Y234b–Y235a … olur. Kethudâyeri ve şâm serdârları ve a‘yânı ve dizdârı ve merdüm-i hisârı vardır. Cümle yüz elli pür-silâh Y 235a neferâtlar …
EÇS X Y276a … Rûmî'dir. Eyle hırâmânî reftâr u harekâtlar etdi kim cümle merd dembeste olup merdüm-i dîdeler vâlih ü hayrân kaldılar. Hak …