İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

merdümi

72
geçiş
26,7
milyonda
4.365.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7229,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,66

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dîdeleri102111,7811,123,16140,2
hîrelenir135511,7110,113,60159,9
şa‘şa‘asından93211,4710,363,00114,3
dîdeler7911,4711,832,65108,9
hisârı3242411,058,475,64316,0
hîrelenüp51910,8110,272,2362,7
çeşm52010,8010,192,2362,1
dizdârı2864810,327,665,27244,2
hisârları3610,3011,191,7342,4
hayrân32588,225,771,7018,1
nefer66898,015,352,3932,9
nazar45537,715,081,9420,5
âdemin34017,705,131,6815,5
elli82.7456,543,772,6227,1
vardır198.5686,173,383,9455,2
aded149.0465,652,863,2331,6
yetmiş32.2755,392,631,455,9
yigirmi32.5475,232,461,425,3
âdem43.7175,112,331,606,5
yüz1112.2724,872,072,5314,9
kal‘a44.5574,822,041,515,3
var67.6464,671,881,786,9
kadar34.2584,501,721,213,0
ve73147.9194,011,214,8542,8
iki49.4173,790,990,991,5
olup717.2813,720,921,252,4
ammâ615.2293,680,881,121,9
cümle521.1972,950,140,210,0
u317.4342,49-0,31-0,420,2
ile323.7692,04-0,76-1,201,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“merdümi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (72) →
EÇS VIII 251a … örenler vâlih [ü] hayrân akılları hoş ve vücûdu bî-hûş olup merdüm-i çeşm-i nergisleri nem-nâk olup hîrelenir. Gûyâ her tasâvîrl …
EÇS IX Y234b–Y235a … olur. Kethudâyeri ve şâm serdârları ve a‘yânı ve dizdârı ve merdüm-i hisârı vardır. Cümle yüz elli pür-silâh Y 235a neferâtlar …
EÇS IX Y75a … dir. Gâyet sihr-i i‘câz kürsîdir. İm‘ân-ı nazar ile görülse merdüm-i dîdeler hîrelenüp âdem vâlih [ü] hayrân olur. Ammâ mihrâbı …
EÇS IX Y227b Ve dizdârı ve kırk nefer merdüm-i hisârı vardır. Topları ve cebehânesi mükemmeldir. Ve derûn- …
EÇS VI 147b … ubûr ederler, ammâ gâyet pek sallanır ve âdem aşağı bakmağa merdüm-i dîdeleri kararup gönlü bulanır.
EÇS IV 274b … pîştahta-i peşinkârî kim cümle halk bu pîştahtayı gördükde merdüm-i dîdeleri hîrelendi. Ve cümle huzzâr-ı meclisin huzûrlarında …
EÇS VI 143b … u kullesi kal‘anın cânıdır. Kal‘a dizdârı ve yüz elli kadar merdüm-i hisârı ve şâhî topları ve kifâyet mikdârı cebehânesi vardır …
EÇS IX Y264b … gayri mahzenler ve bir mescid var. Dizdârı ve yetmiş nefer merdüm-i hisârı vardır. Ve Kerek nâhiyesinden zahîre getirüp bunda h …
EÇS VI 159a … öylüc kal‘ası kazâsı nâhiyesidir. Dizdârı ve yüz elli kadar merdüm-i hisârı var, gayri hâkimleri yokdur.
EÇS I 70a Nazîrin görmedim bir merdüm-i sâhib-nazarsın sen