İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

metâ

117
geçiş
43,4
milyonda
2.809.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
36
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11747,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,83

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bulunur1419410,537,703,72122,8
getirirler88610,338,072,8274,4
kâlây53810,058,572,2350,1
fürûht92779,556,552,9764,3
götürüp93599,286,182,9659,6
bezzâzistânı72589,266,292,6147,4
kâlâyı3449,257,621,7225,9
kıyâs3479,237,521,7225,5
mahzenleri3689,056,991,7223,3
tüccâr41778,806,031,9725,6
alırlar42028,685,841,9624,6
oluna31248,676,121,7119,6
zîkıymet74558,655,472,5939,6
getirüp77708,014,712,5432,4
göre32997,884,851,6714,4
giderler33267,794,731,6713,9
gemiler34077,554,411,6512,6
gayrı81.4717,373,972,6529,2
deve35487,213,981,6211,0
lâkin71.4937,153,762,4523,6
mâlı61.2737,143,762,2720,3
gayri71.5067,143,742,4523,5
arzı49536,943,601,8312,6
her185.9676,603,123,7546,3
yokdur134.6456,483,013,1631,7
alup72.4596,483,042,3217,2
vü31.5725,862,461,425,3
cemî‘i63.6875,692,231,939,1
gelüp85.0515,662,192,2111,9
ederler74.5655,612,142,0510,0
ederek32.0895,482,051,314,0
değildir32.1265,452,021,313,9
pâre32.3145,341,901,273,5
yine87.3725,131,651,927,4
kadar44.2584,901,441,262,9
bin1112.2674,861,372,037,5
ü1011.2954,841,351,926,6
zîrâ33.5894,731,271,011,8
ile1823.7694,631,132,308,7
ammâ1115.2294,551,061,724,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“metâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (117) →
EÇS V 180a … k ile bir yük akçe yerine üç yük akçe ve bir yük akçe kadar metâ‘ alup bu uslûb üzre Cum‘abâzârı kazâsı mâlı tahsîl olup (-- …
EÇS VII 99a … çırnıklar işleyüp Eflak vilâyetinden Osmânlı vilâyetlerine metâ‘ götürüp getirirler. Bu nehri gemiyle ubûr etdiğimizden son …
EÇS VI 147a … rk aded dükkândır. Gerçi bezzâzistânı yokdur, ammâ yine her metâ‘ mevcûddur.
EÇS I 194b … çiler üzre gönlü ve meşinli palânlar ve semerler edüp arz-ı metâ‘ ederler. Ammâ ordu-yı İslâm'da semerciler ve na‘lbandlar v …
EÇS VIII 227b–228a … merbûtdur. Cemî‘i kurâ vü kasabâtdan gelüp metâ‘ getirü[p] metâ‘ götürenler ve gayri âyende vü revendegânlar bu meykedelere …
EÇS III 112b … ir teneke bal dörd peneze ve bir vakıyye yağ on peneze. Her metâ‘ ana göre kıyâs oluna. Bir ganîmet şehirdir. Bu büleydenin …
EÇS II 243a … n mâ‘adâ İskele başında cümle iki yüz aded keraste ve gayrı metâ‘ mahâzinleridir ve cümle bin yüz aded dükkân ehl-i hıref-i …
EÇS VI 114b … dirhem sîm-i hâlis altı guruşa fürûht olup gayri kâlây [u] metâ‘ buna göre kıyâs oluna. Ve herkes haymesinde beşer altışar …
EÇS VIII 349a … hazîne pârelenüp tâzelenüp bâzâr-ı azîm-i germâ-germ durup metâ‘ alınu[p] metâ‘-ı gûnâ-gûnlar fürûht edüp niçe bin hayme ve …
EÇS V 161b … larımıza hakîr işâret etdiğimden on iki Sirem arabası mâl-ı metâ‘ ve zî-kıymet eşyâları meydân-ı mahabbete keşîde kılup deft …