İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

metîn

1.158
geçiş
429,2
milyonda
214.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
30
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.158473,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
müstahkem13114611,688,0311,401.391,9
hasîn13117411,657,7811,391.294,2
seddi18169011,656,2613,281.266,9
hısnı13322911,627,4011,461.200,5
kavî11325811,357,0010,55931,1
sa‘b9029110,996,499,38663,6
kal‘adır6546910,355,347,86363,4
binâyı7685410,274,708,38355,7
kat911.37510,204,279,04372,3
şeddâdî474339,924,986,64238,8
hisârı464249,904,986,57233,7
demir601.0009,834,137,30233,8
kapulardır361639,806,015,91237,4
gâyet1363.8519,803,3610,53394,0
kal‘ai2017.7339,532,9212,30472,2
üstüvârdır291329,526,005,30190,9
kârgîr501.1449,483,676,52164,4
sûrı333629,474,735,53155,9
şekli438639,453,866,11152,0
kullei293579,294,565,16130,3
kapuları283169,284,695,09130,7
kal‘a1084.5579,272,798,89235,4
nâzır391.0079,213,505,69119,3
binâ833.5239,182,787,78179,9
rıhtım201388,985,404,37113,6
müstahkemdir18248,967,774,22177,4
murabba233668,954,194,5391,6
üstüvâr191288,925,434,26108,9
kapudur213168,874,274,3585,9
kapusu442.1478,772,585,5284,7
evkâfı182348,734,494,0578,9
dîvârı214868,713,654,2268,5
ü15211.2958,641,979,18191,4
hadîd15898,625,623,7990,0
dolma151258,585,133,7679,3
palanka151268,585,123,7679,0
imiş321.6478,552,504,6658,7
dîvârdır141288,484,993,6271,3
muhammes141598,444,683,6065,1
handakı185648,423,223,7948,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“metîn” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.158) →
EÇS IX Y179b … yle mu‘allak ve ber-hevâ kal‘a-i bâlâ görmedim. Serâpâ altı metîn ve müstahkem toloz kemerlerdir. Ve cümle şehirlinin devâbbâ …
EÇS VI 173b … r koyup siperlerin ardlarını toprak ile doldurup evvelkiden metîn ü müstahkem edüp şeb [ü] rûz asâkir-i İslâmı âteş ile dağla …
EÇS I 83b … e Nehr-i Özi mahlût olduğu mahalde Kazak serhadlerinden bir metîn kal‘adır. Kazak istîlâ eyleyüp {Melek} Ahmed Paşa eliyle ha …
EÇS VI 83b … ibine yokuş aşağı şekillice sarây altından giderken iki kat metîn kal‘a dîvârları arasında on aded neferât evlerin ve azîm ta …
EÇS VIII 237b … hammes yine bir taş binâ sûr-ı üstüvâr-ı ra‘nâdır kim gâyet metîn [ü] bâlâdır. Dâ’iren-mâdâr cirmi (---) adımdır. (---) kapus …
EÇS V 152a … inde Akkirmân kal‘asından gayrı sarp kal‘alar yokdur. Gerçi metîn ve müstahkem kal‘alar çokdur, ammâ Bosna serhaddinde Yayiçs …
EÇS V 155b Evsâf-ı sûr-ı üstüvâr, ya‘nî kal‘a-i metîn Yenihisâr
EÇS IV 253a … ulleden mâ‘adâ mezkûr Tebrîz kapusunda bir dirsekli tabya-i metîn etmişdir kim Tebrîz kapusunun yemîn [ü] yesârı handakı içre …
EÇS X Y450b … ının ve kahvehânelerinin pençereleri suya nâzırdır. Bu gûne metîn ve âlî cisrlerdir. Ve cümle hânelerde sâkıyeler ile sular ç …
EÇS VI 64b Ve bu cisrin yemîn ü yesârında metîn direklerden korkulukları var. Bu korkulukdan taşra iki yanı …