İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

meterisleri

48
geçiş
17,8
milyonda
6.360.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
14
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi4819,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,56

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
meterisleri4848
meterîsleri11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
basmak32010,5010,041,7336,3
basup42468,806,841,9830,1
sürüp33368,005,971,7019,0
zabt45007,905,811,9624,4
asâkiri58747,475,332,1827,3
guzâtı35837,285,181,6815,7
kal‘adan37426,964,831,6714,3
taşra61.7426,784,602,3526,8
çıkup41.4156,494,311,9016,4
küffâr41.6036,314,131,8915,4
gün43.3005,293,091,7710,1
kerre32.8085,112,911,506,9
gelüp35.0514,272,061,324,0
olan36.7713,851,641,182,8
cümle921.1973,801,581,997,8
üzre511.8893,781,561,484,2
olup517.2813,241,021,142,0
ü311.2953,120,900,801,0
edüp623.9573,030,821,061,6
ile323.7692,05-0,17-0,220,0
ve13147.9191,53-0,70-2,233,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“meterisleri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (48) →
EÇS VIII 295a … bleri Kanlı Mağârâlar derelerinden ale'l-gafle orduyu basup meterisleri zabt etmek sadedinde iken el-azametullâh ve'l-heybetü lillâ …
EÇS VI 90a … ffârları domuz sürüsü gibi meterislerine sürüp görseler kim meterisleri leb-ber-leb dolmuş ve Türk cümle cebehâne ve topları almış.
EÇS VI 120b … ûz-ı pençşenbe idi, her vüzerâ ve her ocak halkı kazdıkları meterisleri ve sıçan yolların leb-ber-leb edüp düzletmek fermân olunup …
EÇS VII 18b … ollardan cümle asker-i İslâm Raba nehrin ubûr edüp yeniçeri meterisleri yanına varup yeniçeriye kafâdâr durdular. Ve cümle piyâde a …
EÇS VI 110a … lerine esb-süvâr olup kanûn-ı pâdişâhî üzre yeniçerilerinin meterisleri enselerinde kafâdâr olup âmâde durmak fermân olundu.
EÇS V 59b … fitiller ile aşağı kal‘adan taşra nısfu'l-leylde kâfirlerin meterisleri üzre sürüp kal‘adan Allâh Allâh deyince azamet-i Hudâ küffâ …
EÇS VI 110b … a ve Adana Paşası Ali Paşa {dahi} me’mûr oldular ve ol gece meterisleri ma‘mûr etdiler.
EÇS VI 92b … cümleden dendân-ı bedenleri ve tabyaların zabt edüp kâfirin meterisleri içine girüp zabt ederler.
EÇS VIII 327a–328a … et-i sermâ ve kesret-i emtâr olmağile seyl-i bî-girân cümle meterisleri cümle su basup emvâc-ı deryâdan zîr ü zeber olup pây-ı guzâ …
EÇS VI 110a Ve yine ol gün ba‘zı vüzerâlara yeniçerilerinin meterisleri ardlarında meterislere girmek fermân olundu. Ve cümle altı …