İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

muhtâc

162
geçiş
60,0
milyonda
2.044.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi16266,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,86

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
muhtâc162162
muhtâç55

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
görmeğe268111,789,385,09296,2
zâc174111,429,754,12204,4
ac114910,748,873,31116,0
habbeye81010,5710,702,83112,3
değillerdir1724710,417,164,09136,4
ahmere6610,1911,022,4591,7
cübbeye6710,1810,802,4586,0
aç61339,386,552,4242,9
habbe4529,267,321,9933,0
fülûsi369,1910,021,7337,5
hammâma4649,187,021,9831,3
termîme3219,078,221,7328,6
hâna31188,465,731,7018,0
yerlerin31558,285,331,6916,4
keşf31628,255,271,6916,1
olmayup87068,244,562,7135,4
suya31668,235,231,6916,0
vâcibü’sseyr31788,185,131,6815,6
olmağa31808,175,121,6815,5
halkı101.3357,773,962,9636,4
değil44417,764,241,8916,0
olmaz44927,654,081,8815,1
ta‘mîr33757,524,061,6311,3
değildir122.1267,433,553,1737,3
olurlar36576,913,251,558,2
alay37836,703,001,517,2
olduğundan38166,652,941,517,0
oldular38776,562,831,496,6
kal‘aya39526,462,711,476,2
zîrâ103.5896,452,542,6218,7
olmak31.0706,322,551,445,6
ana31.1036,282,501,435,5
su31.3676,012,191,354,4
imiş31.6475,761,921,283,6
şehir31.6515,761,921,273,6
olur96.0125,581,642,048,3
u2517.4345,541,583,3321,7
var97.6465,241,291,785,5
eder54.2495,221,291,323,1
cemî‘i43.6875,091,181,112,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“muhtâc” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (162) →
EÇS VII 182b … onra durup gidesin, / Gitme illâ var selâmet Azağa, / Bunda muhtâc olma sakın Kazağa,
EÇS I 163a … ne koyup cümle suyu san‘at ile taşra çeküp atarlar, görmeğe muhtâc bir san‘atdır. Bu kâr ile bunlar dahi tay ederler.
EÇS IV 312a–312b … kim deyyâr bir merd-i âferîde hubûbât u nebâtât makûlesine muhtâc değillerdir. Cümle halkı dihkânîler olduklarından kendileri …
EÇS IX Y216a … hî ve Acem Kürd ve Tatar ve Moğol ve Ervâm fukarâları şem‘a muhtâc olmayup kırâ’at-i Kur’ân ve tevhîd ü tezkîr edüp sâhibü'l-h …
EÇS I 165b Ve devlet-i Âl-i Osmân bunların Mısır pirincine muhtâc değildir. Evvelâ Filibe pirinci ve Beğbâzârı pirinci
EÇS VI 36b … gerçi seng-binâdır, ammâ iç el olmak ile bu vilâyet kal‘aya muhtâc olmadığından mürûr-ı eyyâm ile kal‘ası harâbdır, ammâ dizdâ …
EÇS VII 97b–98a … etler eylesin, cümle İslâmbol halkını Tuna'ya ve gayri suya muhtâc etmedi. Hak Te‘âlâ'nın [i]râdet-i aliyyesi ol imiş kim İslâ …
EÇS II 267a–267b … i pür-envârın revzenleri cümle deryâya nâzırdır. Ve görmeğe muhtâc ibret-nümâ bir matbah-ı Keykâvûs'u vardır. Mu‘allak bir kub …
EÇS I 194a Bunlar tabbâğdan yapağı almağa muhtâc olduklarından mutâflar [tabbâğlar]a yamak olunmuşdur. Sefer …
EÇS III 119b … ı hân-misâli dekâkînler olmağıla çokluk bu şehir halkı hâna muhtâc değillerdir. Zîrâ ganîmet şehir olmağıla cümle hânelerin ik …