İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

muhtesib

183
geçiş
67,8
milyonda
1.790.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi18374,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,75

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBEÇSToplam
muhtesib·183183
muḫtesib1·1

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ağası1131.04311,567,6410,58993,7
bâcdâr153411,159,673,87179,1
nâ’ibi1813210,877,974,23165,9
bâcdârı1814010,837,894,22163,6
harâc1720310,507,274,10139,2
ağadır93210,429,022,9997,4
gecesi119610,347,723,3097,2
nâ’ibidir5169,699,172,2355,3
subaşı61199,356,542,4242,8
kethudâsı145279,345,613,6782,0
defteriyle4359,237,721,9935,3
emîni145859,225,463,6679,1
beğin4449,177,391,9933,4
gümrük82849,135,702,7747,8
merdümhisârı4519,137,181,9932,2
mi‘mâr72928,925,472,5939,5
şehir221.6518,624,624,5099,2
subaşısı41538,615,591,9623,3
hâkimi128818,534,653,3354,6
ağa242.0508,464,434,67102,3
kadısı31498,215,211,6915,9
alayı66127,954,182,3123,5
neferâtları55167,874,162,1119,4
verirler32547,814,441,6512,8
kethudâyeri32807,734,301,6412,2
yeniçeri91.2397,703,742,7830,1
serdârı69287,473,572,2418,8
sipâh33797,453,871,6110,5
ayak34117,373,751,6010,1
verir48067,053,191,7810,6
başı36496,883,091,537,6
pürsilâh37486,722,891,506,8
kîse41.1886,582,631,687,9
tarafından39006,502,621,455,9
biri82.8196,452,392,2913,6
hânı62.5436,172,121,898,4
ehli41.7916,052,041,515,3
ve259147.9195,841,6911,11273,8
yerde31.6045,781,791,233,2
taşra31.7425,671,671,192,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“muhtesib” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (183) →
EÇS X Y166b … p avret ve oğlan bir yere cem‘ olup ve zurefâ mâbeyninde bu muhtesib alayına "alay-ı dilberân" derler. Zîrâ ol gece şehr-i Mısır …
EÇS VIII 364b … âmı ve nakîbü'l-eşrâfı ve a‘yân-ı eşrâfı ve şehir nâ’ibi ve muhtesib nâ’ibi ve muhtesib ağası ve bâcdâr ağası ve harâc ağası ve …
EÇS VI 175b … e sipâh kethudâyeri ve yüzer oda topçu ve cebeci ağaları ve muhtesib ağası ve harâc ağası ve bâcdârı ve mi‘mâr ağası ve şehir ke …
EÇS III 96b … mbol mollası öni sıra dahi talî‘a ayak nâ’ibi dahi muKuddem muhtesib ağası bu tertîb üzre alay-ı azîm ile Unkapanı mahzeni cenbi …
EÇS I 178a Çârtâk emîni ve çardak çorbacısı ve çardak nâ’ibi ve muhtesib ağası cümle tevâbi‘leriyle pür-silâh olup muhtesib ağası ön …
EÇS X Y168a–Y168b … r yanar. Bâ-husûs mevlûd geceleri ve Ramazân geceleri ve bu muhtesib gecesi niçe yüz bin batman yağ yanar. Ve cemî‘i vilâyete Mı …
EÇS III 47b … Selîm Hân'dan beri mülk-i mevrûs ocaklıkları olmağıla cümle muhtesib ve bâcdârının ebvâb-ı mahsûlâtları paşanın hâssıdır.
EÇS X Y165a … ehr-i azîm Mısır'ın on iki alay-ı ıydı vardır. Biri dahi bu muhtesib gecesi alay-ı azîmdir ki âşıkân [u] ârifân bu alaya ıyd-ı N …
EÇS IX Y246b … r. Zîrâ muhtesib ağası paşaya yedi kîse küşûfiyye verir. Ve muhtesib ağası ve muhtesib kadısı dâ’imâ bunda sâkin olurlar.
EÇS X Y165b "Sultânım! Muhtesib kulunuz bu hil‘at-ı fâhire ile bu sorguc-ı sultânîye erzânî …