İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

niçün

186
geçiş
68,9
milyonda
1.769.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı7215,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17973,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,40
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: niçün) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
etdin86310,047,852,8272,2
aldın6269,868,712,4462,0
benim166539,295,473,9190,7
bre82409,275,922,7850,2
gitmezsin339,0210,821,7345,0
câmi‘im359,0110,091,7338,3
etmedin369,009,821,7336,7
böyle311.8348,974,945,39153,3
geç3188,918,241,7328,8
hitâb3718,586,261,7120,2
mel‘ûn42338,294,961,9419,8
beni53548,254,682,1522,9
zamândan31428,235,261,6916,1
bire75838,224,442,5229,9
su’âl54258,074,422,1321,1
katl88258,024,142,6730,9
osmân’a32097,964,701,6713,8
bana43537,934,361,9016,6
sultânım54927,924,202,1119,7
sizin32677,764,351,6512,4
eydür44807,623,921,8714,3
huzûrunda33167,614,111,6311,5
eyitdi33287,584,051,6311,2
dedim33537,513,951,6210,8
ümmeti33667,483,891,6210,6
dedikde69687,413,492,2318,2
sana33917,413,801,6110,3
deyü326.0077,403,275,0788,5
ben46777,253,421,8111,7
dek34887,193,481,589,0
haber35347,093,351,568,5
bize35477,073,311,568,4
etmeyüp35677,033,261,558,2
kal‘asın36506,883,071,537,5
ihsân51.2986,792,801,9210,9
dedi37846,662,791,486,5
kadar134.2586,582,472,9523,3
ola51.5886,532,511,849,2
yâ41.2526,512,531,657,5
vezîri39846,392,471,425,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (186) →
EÇS V 184a … î Paşa dahi, "Pâdişâhım bana Haleb kal‘asın ihsân ede. Beni niçün kabûl etmezsiz?" deyü otuz kırk bin âdem ile kal‘a-i Haleb' …
EÇS III 177b–178b … şeytanâta aldanup devlet-i Âl-i Osmân'a isyân eyleme. Eğer niçün Yeniçeri ocağı İslâmbol'a geçdiler, dersen ocaklarının kânû …
EÇS VI 4a "Bire mel‘ûn, bizi böyle bî-amân dereye niçün getirdin?" dedikde,
EÇS VII 62b "Niçün ağzını ve burnunu makrame ile kapayup bakarsın", dedikde ha …
EÇS V 44b "Ya niçün böyle esîr olacağını bilmeyüp bu kadar bin kefereyi kırdırd …
EÇS IX Y39b "Bire mel‘ûn, bu koca ağanın kızın zor ile niçün aldın?" deyü hitâb etdikde,
DK V 3 bunı niçün böyle ider-idi anuŋ-içün-ki menden delü menden güçlü er var …
EÇS IV 260b–261a … rîklık edersin. Hatta dâr-ı diyârında olan ulemâ-yı Ekrâd, "Niçün böyle edersin", deyü va‘z u nasîhat etdiklerinde, "Kürdistâ …
EÇS X Y416b "Biz dahi ölsek gerek. Niçün ağlarız? Ayıb şey değildir, kânûndur, cümlemiz ölürüz" deyü …
EÇS II 346b–347a … dan er kimesne imiş. Murâd Hân eydür: "Bre mel‘ûn ışık! Sen niçün bu kadar ümmeti Muhammedin nâ-mahrem havâtînleriyle hammâma …