İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

oldı

164
geçiş
60,8
milyonda
2.023.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı1624.993,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,86
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHDKEÇSToplam
oldı···1622164
öldi22018·31

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: oldı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
zebun91110,7210,723,00127,0
şehid91710,6710,093,00113,9
neler92210,639,723,00107,6
buŋlu81110,5510,552,83109,2
ḫaber86110,198,082,8274,8
meydan6610,1811,012,4591,6
ṭolu549,9311,332,2476,3
ṭoyum549,9311,332,2476,3
depegöz6419,918,232,4457,5
ḳırḳ81149,887,172,8164,3
dirse6489,868,012,4455,4
emen5169,839,332,2356,4
ḳazan112369,826,583,2879,2
ṭutsaḳ5219,798,942,2353,3
babasına5249,778,742,2351,8
yigit81389,766,902,8061,1
içme5319,718,372,2348,9
oğuz81579,676,712,8059,0
menüm71189,676,932,6253,8
bügdüz449,6111,012,0061,0
ḳıyamat449,6111,012,0061,0
ālem459,6010,682,0056,0
bigleri5489,597,742,2344,3
bilürmisin499,579,842,0048,7
gözine4109,569,682,0047,6
kibi5549,557,572,2243,0
saḫt4129,549,422,0045,8
yığnaḳ4129,549,422,0045,8
delü61059,516,882,4345,7
elinde113379,496,073,2771,3
canum4209,488,682,0041,0
yüklü4209,488,682,0041,0
göne4259,448,361,9939,1
döndi4319,398,051,9937,2
beyregüŋ4349,377,921,9936,4
biş4359,367,881,9936,2
tekür4469,297,481,9933,9
girü4509,267,361,9933,2
ṭutmaz329,2111,591,7345,8
para51149,206,502,2135,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“oldı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (164) →
DK III 93 … lügi altun ban ivine şiven girdi ḳızı gelini ḳas ḳas gülmez oldı ḳızıl ḳına aġ eline yaḳmaz oldı yidi ḳız ḳardaşı aġ çıḳardı …
DK XII 7 ḳazan buŋlu oldı elbetde ṭayım aruz maŋa gelsün didi ḳara başum buŋaldı üzen …
DK II 104 … ḳayın oḳlar atıldı demreni düşdi ḳıyamatuŋ bir güni ol gün oldı big nökerden nöker
DK XII 10 … n otaġın dikdi üç yüz altmış altı alp erenler yanına yıġnaḳ oldı yimek içmek arasında bigler seni aŋdı
DK I 66 … -iken ḳaçmaz olsun ṭaşa dönsün ne bileyin oġul arslandan-mı oldı yoḫsa ḳaplandan-mı oldı ne bileyin oġul bu ḳażalar saŋa nir …
DK V 30 … aġça menüm göksümi baṣup ḳondı ḫırıldadup ṭatlu canum alur oldı baba senden can dilerem virür-misin yoḫsa oġul delü dumrul …
DK XII 12 … rü ḳalan bigler hep gelsün didi ṭaş oġuz bigleri hep yıġnaḳ oldı ala bargah otaḳların düze dikdi atdan ayġır
DK VIII 57 … epegöz künbede elin ṣoḳdı eyle ḳaçdı-kim künbed zīr ü zeber oldı depegöz aydur oġlan ḳurtılduŋ-mı basaṭ aydur taŋrım ḳurtard …
DK VII 26 … virdiler ol mel'un daḫı ḳal'adan ṭaşı gelüp bunlara muḳābil oldı er diledi ḳıyan selçük oġlı delü ṭundar yirinden ṭurı geldi …
DK VII 7 … le ḳażılıḳ ḳocaya depere ṭutup çaldı yalan dünya başına ṭar oldı