Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Dede Korkut Kitabı | 25 | 770,7 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 467 | 190,8 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: olmaz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| diyârda | 23 | 420 | 9,69 | 5,23 | 4,67 | 123,3 | |
| mu‘ammer | 19 | 272 | 9,67 | 5,58 | 4,27 | 111,2 | |
| aslâ | 47 | 1.747 | 9,43 | 4,21 | 6,48 | 186,7 | |
| çamur | 11 | 87 | 9,28 | 6,44 | 3,28 | 77,9 | |
| zeytûnu | 9 | 76 | 9,02 | 6,34 | 2,96 | 62,5 | |
| bîvesîle | 7 | 6 | 8,85 | 9,64 | 2,64 | 91,4 | |
| âşinâ | 7 | 17 | 8,82 | 8,14 | 2,64 | 68,4 | |
| sultâna | 6 | 55 | 8,49 | 6,22 | 2,42 | 40,6 | |
| humârı | 5 | 6 | 8,36 | 9,16 | 2,23 | 59,9 | |
| ısıtma | 5 | 22 | 8,32 | 7,28 | 2,22 | 41,8 | |
| kehle | 5 | 30 | 8,29 | 6,84 | 2,22 | 38,3 | |
| mısır’da | 11 | 682 | 8,26 | 3,47 | 3,02 | 33,0 | |
| olursa | 6 | 168 | 8,22 | 4,61 | 2,35 | 27,1 | |
| tâ‘ûn | 5 | 58 | 8,22 | 5,89 | 2,20 | 31,4 | |
| çıyan | 5 | 59 | 8,22 | 5,86 | 2,20 | 31,2 | |
| zîrâ | 36 | 3.589 | 8,18 | 2,78 | 5,13 | 77,8 | |
| akreb | 5 | 76 | 8,17 | 5,50 | 2,19 | 28,6 | |
| hâlî | 6 | 193 | 8,17 | 4,41 | 2,33 | 25,5 | |
| gayrı | 17 | 1.471 | 8,15 | 2,99 | 3,60 | 40,9 | |
| ta‘bîr | 9 | 630 | 8,04 | 3,29 | 2,69 | 25,0 | |
| narı | 4 | 22 | 7,99 | 6,96 | 1,98 | 31,4 | |
| çekirge | 4 | 22 | 7,99 | 6,96 | 1,98 | 31,4 | |
| olmayınca | 4 | 34 | 7,96 | 6,33 | 1,98 | 27,7 | |
| bigleri | 4 | 48 | 7,92 | 5,84 | 1,96 | 24,8 | |
| turuncu | 4 | 53 | 7,91 | 5,69 | 1,96 | 24,0 | |
| kalemler | 4 | 63 | 7,88 | 5,44 | 1,95 | 22,6 | |
| diller | 5 | 211 | 7,86 | 4,02 | 2,10 | 18,6 | |
| peydâ | 5 | 211 | 7,86 | 4,02 | 2,10 | 18,6 | |
| meyvesi | 4 | 75 | 7,85 | 5,19 | 1,95 | 21,2 | |
| gayri | 14 | 1.506 | 7,84 | 2,67 | 3,15 | 28,4 | |
| görmeğe | 4 | 81 | 7,84 | 5,08 | 1,94 | 20,6 | |
| nârı | 4 | 96 | 7,80 | 4,84 | 1,93 | 19,3 | |
| aceb | 6 | 405 | 7,78 | 3,34 | 2,21 | 17,1 | |
| tavsîf | 5 | 262 | 7,76 | 3,71 | 2,07 | 16,6 | |
| oğul | 5 | 270 | 7,75 | 3,67 | 2,06 | 16,3 | |
| darı | 4 | 121 | 7,74 | 4,50 | 1,91 | 17,4 | |
| kimesne | 6 | 436 | 7,73 | 3,24 | 2,19 | 16,3 | |
| lezîz | 5 | 319 | 7,66 | 3,43 | 2,03 | 14,7 | |
| oğuz | 4 | 157 | 7,66 | 4,13 | 1,89 | 15,4 | |
| hâsıl | 10 | 1.133 | 7,66 | 2,60 | 2,64 | 19,4 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
olmaz* ile tüm bağlamlar →“olmaz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (492) →| EÇS II 252b | … yle lezîz ve mümessek incirdir kim misli diyâr-ı Nâzilli'de | olmaz | . Husûsan limonının gûnâ-gûnu ve turunc-ı âlgûnunun envâ‘ı v … |
| EÇS II 339b | … ve-i a‘lâsında olan iç kal‘ası ebr-i nîlgûn içinden nümâyân | olmaz | . Evc-i âsumâna ser çekmiş bir püşte-i bî-hemtânın zirve-i a … |
| EÇS VIII 377a | … azûb ev bekçisi kelb-i mu‘allemcikleri olur kim bir diyârda | olmaz | . Ve elması ve ayvası dahi memdûhdur. |
| EÇS X Y172b | Esnâf-ı kemândârân: Dükkânları | olmaz | , ancak pehlivânlardır. Âletleri sünnet-i Resûlullâh'dır kim … |
| EÇS X Y309b | … cem‘ olan ecnâs-ı mahlûkât benî âdemîzâd bir mevlûdda cem‘ | olmaz | . Tâ Fes ü Merânkeş ve Cezâyir ve Tûnus ve Tarabulus'dan ve … |
| EÇS VIII 253b | … müberrâ bir köhne binâ sarây-ı ra‘nâ imiş kim tahrîrât ile | olmaz | , görmeğe muhtâcdır. |
| EÇS I 10b | … az. Ve şekl-i müselles vaz‘-ı esâs olundu, nuhûsetten halâs | olmaz | , bu diyâr yine harâb [ü] yebâb olur deyü müte’ellim olup fe … |
| EÇS VIII 360a | … p kâmil bir hafta demâğından reyhân ve amber râyihası zâ’il | olmaz | . El-hâsıl bu şehre mahsûs reyhâniyye şerbetidir. Ve darı bo … |
| EÇS IV 276b | … hemân dellâl-ı bî-mecâl gördü kim ceng [ü] cidâl etmeğ ile | olmaz | . Hemân paşaya gelüp herîf-i mezbûrdan şikâyet edüp "Dâd u f … |
| EÇS X Y144b–Y145a | … thîr etmeseler Nîl-i mübârek kaç arşın taşdı taşmadı ma‘lûm | olmaz | . |