İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

pay

66
geçiş
24,5
milyonda
4.790.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
21
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı481.479,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi187,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,21
EÇS D 0,72

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
pay481866
pây·1111

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: pay) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
püre313113,3512,325,57531,3
big3011812,3810,345,47380,3
piçen101012,0712,323,16171,0
bigüŋ102411,8311,063,16138,4
pürenüŋ4510,8512,002,0063,3
ḳızı66910,518,802,4461,8
bige3810,3810,901,7340,7
oğlı815310,238,062,8274,0
mü’ezzinleri31710,219,821,7335,4
bamsı32010,169,581,7334,3
banı4649,988,321,9938,4
çiçek3349,948,821,7331,0
aydur175229,897,384,10141,2
daḫı41509,257,091,9931,5
aldılar3999,227,271,7224,4
ḳız41789,076,841,9830,1
didi105639,036,503,1370,7
yigit31388,916,801,7222,4
oğul42708,616,241,9726,8
verdiler32078,496,211,7120,0
geldi56607,825,272,1826,9
ziyâde35987,214,681,6613,7
verüp41.7226,203,571,8312,5
birer32.6815,162,521,435,5
dahi813.1864,311,631,927,3
cümle321.1972,21-0,47-0,660,4
ile323.7692,04-0,63-0,950,7
edüp323.9572,03-0,64-0,970,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“pay” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (66) →
EÇS VII 9a … kısmetlerinde bulunduğum içün iki pay dahi ziyâde verüp üç pay almış oldum.
EÇS I 164a … nde Busrâ şehrinde kâr [u] kesb edüp fâ’idelerin Hadîce ile pay ederlerdi. Bu tâ’ife dahi tahtırevânlar üzre dükkânlarında …
DK III 39 didi varuŋ bundan pay dileŋ görüŋ ne dir didi ḳıṣırça yinge dirler bir ḫatun var- …
DK III 26 adına bamsı dirler didiler pay pürenüŋ oġlı ol-ıduġın bilemediler yigit parmaġın ısırdı ay …
DK III 193 muştulıḳ pay püre big oġluŋ geldi didi pay püre big aydur oġlum idügin a …
DK III 55 … endüŋe bir hampa ister-imişsin oġul meger sen istedügüŋ ḳız pay piçen big ḳızı banu çiçek ola didi
DK III 109 … r olsam ṣaġ-mı argış göz açuban gördügüm köŋül ile sevdügüm pay piçen ḳızı banı çiçek ivde-mi arġış yoḫsa kimseye vardı-mı …
DK III 50 … line girdi baġdadı arḫası üzerine yire urdı ḳız aydur yigit pay piçenüŋ ḳızı banu çiçek menem didi
EÇS VI 54a … eklerinde bir kârbân bozup hayli âdem kırup bu Şıpka dağına pay etmeğe gelirken bizlere râst gelüp "Fursat ganîmetdir" deyü …
DK III 5 … zerine çökdi ḳıya tiküben pay püre bigüŋ yüzine baḳdı aydur pay püre big ne aġlayup buzlarsın pay püre big aydur