İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sâde

103
geçiş
38,2
milyonda
3.171.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
16
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10342,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
sâde103103
şâde11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
güzelidir111111,6311,683,32178,2
güzeli92911,139,993,00109,9
minberi1422210,467,693,72122,5
tavandır810110,338,022,8273,7
yelkendez41910,079,432,0045,2
zurna41910,079,432,0045,2
cura379,8010,451,7339,0
mahfili5869,767,572,2242,9
mü’ezzinân4569,697,871,9936,0
binâdır51289,477,002,2238,8
mehterhâne51319,456,972,2238,6
mihrâbı83329,246,302,7954,4
ferrâce3729,137,091,7223,7
musanna‘dır31508,606,031,7119,3
tarzı64228,555,542,4034,5
faslı31798,455,781,7018,2
münakkaş53798,415,432,1828,0
geyerler32418,165,351,6916,4
mihrâb32768,025,151,6815,6
haremi55378,004,932,1624,6
kadîm69447,554,382,3325,1
değildir82.1266,883,622,6025,6
cümlesi38626,673,511,589,1
beyâz51.5346,653,422,0314,7
câmi‘i134.6376,493,203,2134,7
örtülü31.0756,383,191,547,9
at41.8916,042,791,718,7
ederek42.0895,902,651,688,0
hemân73.8655,852,572,2013,3
binâ53.5235,502,221,757,5
kapusu32.1475,452,191,354,4
yokdur54.6455,111,821,605,5
ubûr32.7765,091,821,243,3
üzre1211.8895,041,722,4212,0
içinde44.2734,901,621,353,6
dahi1113.1864,761,452,108,2
ammâ1215.2294,681,372,128,1
gibi34.6054,381,090,921,4
ile1523.7694,361,052,006,4
andan48.9483,860,550,630,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sâde” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (103) →
EÇS X Y378a … ve mutallâ rahtlı ve sâyir bisâtiyle mükellef bir at ve bir sâde yelkendez at ve iki hecîn-i ciyâd ve bir semmûr kaplı yeşil …
EÇS X Y398a … -ta‘âm ellerin yaykamayup birer makramaya silindiler. Beyâz sâde geymiş, başı açık, geysûları cîm-ender-cîm örülmüş bir yüzü …
EÇS IV 236b … siyle ve dikdiği ile bir küheylân at ve bir dahi yelegendez sâde çullar at ihsân etdi. Ve bir Gürcî gulâmı cemî‘i esbâbıyla, …
EÇS X Y211a … e paşa kethudâsı atbaşı berâber olup Mısır içinden alay ile sâde mehterhâne faslıyla ubûr ederek temâşâ edenler İllâ yansuru …
EÇS X Y373b … ıl olur. Ve paşa kethudâsına senevî yigirmi kîse ve on at-ı sâde ve on zişt Arab ve beş tavâşî ağa ve beş katar deve cümle s …
EÇS VI 146a … şehrin cânib-i garbîsi nihâyetinde Şeyh Pîrî Efendi câmi‘i sâde binâdır.
EÇS IV 209a … m, size gayrı feth-i bâb olur." dedükde Murâd Hân bu rümûzu sâde geçüp eydür: "İnşâallah, efendi, ba‘de'l-feth-i Bağdâd azîm …
EÇS VI 63a … yüzer ayakdır. Ve minberi ve mihrâbı ve mahâfil-i Bilâlîsi sâde güzeli musanna‘ mihrâb ve minber ve mahâfildir. Taşra soffa …
EÇS II 275b–276a … limü'n-nâs alâ-kadari ukûlihim" mazmûnunca beyyin-i beyyine sâde lisân ile tahrîr edüp bu kadar ile iktifâ olundu. Ve's-selâ …
EÇS VIII 383a … u'l-hâl olanlar londura çuka ve elv[â]n boğası kapamalar ve sâde destârlar ve kırmızı çakşırlar geyüp kâr ederler.