İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sâl

56
geçiş
20,8
milyonda
5.491.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
109
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5622,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,82

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
sâl5656
şâl2222

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
mâh447413,4411,816,63670,5
ve’lâsâl293113,4212,465,38491,9
bi’lguduvvi222413,1412,434,69370,3
bi’lgudüvvi6611,6312,562,45104,5
bîimtinânı52610,9610,182,2361,6
sofrai53610,809,712,2358,1
ganî55010,599,232,2354,6
gedâya3639,698,161,7328,1
mebzûldur3689,638,051,7327,7
ni‘meti72989,347,142,6355,7
ni‘metleri41559,287,281,9932,6
bay63418,956,732,4344,3
mebzûldür31618,826,811,7222,5
imâreti44947,905,611,9623,3
u5417.4346,664,226,95220,1
vü31.5725,923,521,589,2
her85.9675,443,012,4819,5
sultân44.1934,952,521,657,4
var37.6463,671,241,001,7
vardır38.5683,511,080,911,3
üzre411.8893,461,021,011,6
ü311.2953,110,680,650,6
ve15147.9191,73-0,71-2,474,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sâl” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (56) →
EÇS VIII 207a … rîn ü mücâvirîne matbah-ı Keykâvuslarından ni‘metleri mâh u sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl ale'l-ittisâl bay u gedâya ve pîr [ü …
EÇS VII 169a … e ve Finamenk kâfirlerinin memleketlerine şebhûn edüp mâh u sâl her dâr-ı diyâr kâfiristânları nehb ü gâret edüp şemşîr-i s …
EÇS V 25a … i hûb ve hâk-i amber-pâki beyne'l-ünâs mergûb, halkının mâh sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl ni‘metleri firâvân ve her yanada uyû …
EÇS III 169b … ve bir şem‘dân verüp cemî‘i Müslim ü gebr ü tersâya mâh [u] sâl nimetleri mebzûldür. Ve her hayvân başına birer tobra yem d …
EÇS X Y144a … . Bunlar anbâr-ı Yûsuf'dan cirâye ve alîkaların her mâh [u] sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl alırlar.
EÇS IX Y245b Ve imâret-i P 104a Nûreddîn-i şehîd: Bu dahi mâh u sâl bi'l-gudüvvi ve'l-âsâl murtezika ve mücâvirîn ü müsâfirîne …
EÇS VII 156b–157a … heb mü’min ve muvahhid âdemlerdir kim Tohtar Kadı Alî mâh u sâl sâ’imü'd-dehr idi, ammâ dehrî mezhebinde değillerdir. Lâkin …
EÇS VI 145a … yende vü revendegâna bay u gedâya ve pîr [u] cüvâna mâh [u] sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl,
EÇS VIII 209a … subh [u] mesâ gûnâ-gûn ni‘met-i nefîsesi hâss u âmma mâh u sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl üç âdeme ve beş âdeme birer sini ta‘ …
EÇS IV 378b … ve şem‘ıyyesi, vazîfe-i mu‘ayyenesi cânib-i vakıfdan mâh u sâl bi'l-guduvvi ve'l-âsâl vâsıldır.