İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sâm

66
geçiş
24,5
milyonda
4.754.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6627,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,72

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
şâm615615
sâm6666

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nerîmân162412,5111,734,00243,2
zâl96111,189,563,00102,8
yeli41310,7010,622,0052,3
aleyhi’sselâmdır41810,6110,152,0049,3
nerîmânvâr3310,4812,321,7351,3
yelinden3410,4611,901,7346,8
nûh1632210,407,993,98146,6
yâfes31110,3210,441,7338,4
nûh’dur31310,2810,201,7337,2
mehâbet3559,678,121,7328,0
evlâdlarından3659,557,881,7227,0
ba‘de’ttûfân3719,497,751,7226,4
rüstem31428,886,751,7222,2
tevârîhi31478,856,701,7222,0
hâm42738,596,231,9726,7
b53628,586,142,2032,8
bekavli32248,416,101,7119,5
helâk33138,025,611,7017,5
bânîsi45667,705,171,9421,0
binâsıdır36237,164,621,6613,5
ibn71.6747,044,422,5229,6
oğlu37596,904,341,6512,4
ibtidâ51.7476,503,872,0817,6
etmişdir31.2106,273,661,609,7
hazreti135.9456,153,483,2839,4
biri62.8196,093,442,2217,8
u2217.4345,362,693,9645,5
nâm32.6075,202,561,445,7
binâ33.5234,782,121,334,2
bin1012.2674,732,062,4013,5
niçe57.0564,521,861,625,7
ü711.2954,341,661,816,6
dahi413.1863,310,630,710,7
ve38147.9193,070,391,472,7
üzre311.8893,040,370,390,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sâm” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (66) →
EÇS IX Y312a … lar ile serlerinde serbend ve hartâvî destârlar üzre Zâl ve Sâm u Nerîmân-vâr sâm süvâr tellerin ve gûnâ-gûn otagaların baş …
EÇS IV 383b … rihân-ı Ekrâd kavli üzre bu şehri ibtidâ imâr eden Hazret-i Sâm ibn Hazret-i Nûh aleyhi's-selâm'dır. Niçe kerre ma‘mûr u ha …
EÇS VI 106b … rân urdular kim böyle seyf-i zü'l-yezeni Rüstem ü Restân ve Sâm u Nerîmân ve Güstehem ü Tihemten urmamışdır.
EÇS III 44a–44b … esimleriyle ve Hazret-i Ya‘kûb'ın Beytü'l-hazen'i ve kabr-i Sâm ve beyt-i Hazret-i Efrâyîm ibn Hazret-i Yûsuf ve beyt-i Haz …
EÇS III 34b–35a … n Ken‘ân b. Nûh aleyhi's-selâmın bir mağarası vardır. Ehl-i Sâm, Ken‘ân babasıyla gemiye girmeyüp kumkuma içre bu mahalde g …
EÇS V 146a … cenginde bu serhad gâzîlerinin etdikleri yararlığı Rüstem ü Sâm u Nerîmân etmemişdir. Hattâ bu sefer-i meserretde bunların …
EÇS III 6b Kal‘ası Bursa tekürü binâsıdır. Müverrihler bu şehr içün Sâm binâsı olduğiçün Eskişehir derler. Zamân-ı kadîmde şehr-i a …
EÇS IX Y372a … derler ya‘nî İki Korkacak mahal demekdir. Biri Arabdan biri sâm yelinden korkarlar. Hakkâ ki vâdî-i Nâr'dır. Her sene niçe …
EÇS VII 161a … gür[z]leri maslûb durur. Bu diyâr kavimlerinin zu‘mlarınca Sâm [u] Nerîmân ve Zâl [u] Köstehem peygamber olalar. Anıniçün …
EÇS III 47a Evvelâ, ziyâret-i Hazret-i Erfahuş ibn Hazret-i Sâm ibn Nûh'dur: Hazret-i Erfahud'un ömr-i azîzleri dörd yüz al …