İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sad

37
geçiş
13,7
milyonda
7.974.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
202
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3715,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,73

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOKTBKTTesŞUAbhKuTDKEÇSToplam
şâd·········100100
sa‘d·········9999
sad·········3737
şad234211133121
sâd·········44

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
lek112112,6012,223,32171,9
âferîn71712,0511,872,65104,8
şükri84011,7310,832,83106,1
bârekallâh73311,6810,922,6493,7
kez54011,0610,152,2361,1
hezârân55910,749,592,2357,0
tahsîn32210,7010,281,7337,2
pesend34110,309,381,7333,3
hezâr3689,878,651,7330,2
hamd41559,427,881,9935,9
olsun37606,955,171,6815,7
hudâ92.5826,824,992,9145,1
deyüp41.9716,034,211,8915,8
ederek32.0895,533,711,609,9
deyü36.0074,022,191,354,4
ü411.2953,531,691,383,9
edüp823.9573,451,611,907,2
yüz312.2723,001,160,951,5
olup317.2812,500,660,640,5
u317.4342,490,650,630,5
ve9147.9191,00-0,85-2,414,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sad” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (37) →
EÇS VI 77b … rmeğe me’mûr edüp pâdişâh-ı âlem-penâh bu müdebbire avrete "Sad hezârân tahsîn âferîn" deyüp bir zerdûz hil‘at-i fâhire dah …
EÇS VII 62b "Âferîm sad bârekallâh işte sen bu ilme mukayyed olsan üstâd-ı kâmil ce …
EÇS X Y377b … ve bâğçesinde havz u fevvâreler ve selsebîller cereyân edüp sad hezârân nağamâtları ve hoş-elhân tuyûr-ı elvânın esvât-ı ⟦Q …
EÇS VIII 266a … kaçarken ardımız sıra birkaç top ve niçe yüz tüfengler atup sad şükr-i Hudâ ne bize ve ne atlarımıza bir şey râst gelmeyüp …
EÇS VI 130a … atlarımla ve bir hınto arabamla ve bu kadar kâlây metâ‘ımla sad şükr-i Hudâ sâ’ir hüddâmlarıma gelüp vâsıl oldum.
EÇS V 160a … ne niçe kerre yüz bin kâfir cem‘ olup niçe kerre yüz bin ve sad kerre hezâr dıraht-ı bâlâları kırup sene-i mâzîde kırılmış …
EÇS VII 41b … zafer bulup altmış sene dest-i küffârda kalup Perverdigâr'a sad lek hamd ü senâ olsun bu sene 1074 de küffâr Leve [ve] Litr …
EÇS VI 77b … rîn" deyüp bir zerdûz hil‘at-i fâhire dahi geydirüp "Âferîn sad âferîna Kraliçe Bânû" deyü nâm verdiler.
EÇS VI 64a "Âferîn sad âferîn. Pâdişâh ekmeği sana helâl olsun. Mansıbına göre değ …
EÇS VIII 189b … u mahalde karâr ederler, zîrâ Azağ'ın memer-i nâsıdır, ammâ sad şükr-i Hudâ bu mahalde Kalmıh'a râst gelmedik. Bu mahalde d …