İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

târîhin

117
geçiş
43,4
milyonda
2.800.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11747,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,72

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
târîhin117117
târîhi’n22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dedi6978411,297,998,27637,9
dâ‘î61810,519,912,4572,7
hâtifi52810,149,012,2353,4
gayb4149,979,692,0047,0
nihâdî379,6310,271,7338,3
evliyâ155209,596,383,83103,6
kasra3119,589,621,7334,9
cemîl3129,579,491,7334,3
fevkinde3209,498,761,7330,9
dedim93539,296,202,9659,9
beğim3509,207,431,7225,1
gördükde41089,196,741,9829,6
itmâm41309,056,471,9828,1
hâtif3719,036,931,7223,0
çeşmei42318,565,641,9623,5
du‘â65738,154,922,3729,4
aynı43548,125,031,9420,2
rûhı32458,095,141,6815,6
beyti43688,084,971,9419,9
eyledi54958,064,862,1624,1
aceb44057,974,831,9319,1
dediler66707,964,692,3527,6
hak32827,944,941,6814,8
kasrı45067,724,511,9117,4
makâmı45717,574,341,9016,5
tamâm35077,304,091,6311,4
fethi35317,254,031,6311,1
târîh37086,903,611,599,5
ola61.5886,853,452,2217,8
kaya37436,843,541,589,3
âbı71.9896,773,342,3819,9
latîf37866,773,461,579,0
oldu113.3616,703,242,9729,8
görüp38466,673,351,568,6
tahrîr63.0265,972,522,0211,1
sene116.2405,832,352,6618,2
olmuş31.8245,662,251,374,6
eyle32.2535,371,941,283,6
câmi‘i54.6375,111,641,524,6
ile1023.7693,780,280,550,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“târîhin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (117) →
EÇS I 134a Buyurdu ey Nisârî böyle tahrîr eyle târîhin
EÇS IX Y50a … nu vere ana Hayy-ı Cemîl / Bir elif zamm ile Nâmî dedi anın târîhin / Çeşme-i âb-ı hayâtın kân-ı cû-yi selsebîl / Sene 1055
EÇS IX Y173b … (---) (---) Anı kamu (---) / Âhir oldukda Cemâlî dedi anın târîhin / Zemzem-âsâ ka‘be-i uşşâka akdı geldi
EÇS III 105b Dedi târîhin Hüdâyî ol zamân / Yapdı âb üzre bu cisri Şeh Selîm sene 975
EÇS III 122b Görenler dedi hayli târîhin / Güzel çeşmeler âb âb-ı hayât Sene [1066]
EÇS VI 131a … verd nîlgûn ile düzdü. Ve bu câmi‘in kıble kapusu üzre olan târîhin hattı ve güftesi Nasûh Paşazâde Nişâncı Paşa Ömer Beğ'in şi …
EÇS IX Y36b Ve bu târîhin altında;
EÇS I 95b Nâdirî anın tamâm oldukda târîhin dedi
EÇS VIII 314a Evliyâ bu câmi‘i gördükde târîhin dedi, / Bu binâya dâ’im Allâh ola Settârı Mu‘în. / Sene 108 …
EÇS X Y226a {Zekî Dâ‘î dedi anın târîhin / Buna Kasr-ı Cennet denilmek sezâ. / Sene 1088