İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tîz

184
geçiş
68,2
milyonda
1.783.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
19
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi18475,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,79

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
getirin93510,408,882,9995,4
çağırın5179,679,072,2354,6
gelsin6669,627,382,4350,0
şu113619,375,803,2667,3
huzûruma4199,338,591,9940,6
sık4459,167,351,9933,2
getirsinler3178,938,341,7329,3
bağrına3268,877,721,7226,5
hançeri3398,787,141,7224,0
kaldım3438,767,001,7223,4
bana73538,745,182,5736,9
evliyâm41938,445,251,9521,4
bire85838,424,652,7236,4
deyince53668,224,652,1522,7
dedikde109688,154,243,0040,0
vallâhi31688,135,031,6815,2
yohsa42918,114,661,9218,2
eydir76908,044,222,5027,8
beni43547,934,371,9016,7
dîvân43577,924,361,9016,6
mahmûd33647,493,921,6210,7
bize45477,493,741,8513,4
hâzır33967,413,801,6110,2
deyüp111.9717,393,352,9931,4
paşayı34337,323,671,609,7
ben46777,253,441,8211,8
fermân34937,183,481,589,0
haber35347,103,361,568,6
urup37636,702,851,496,7
görüp38466,582,701,476,2
at61.8916,572,542,0311,2
paşa’ya38646,552,671,466,1
deyü156.0076,312,193,0322,3
aşağı41.6356,172,171,555,8
mahalde52.2256,092,041,696,6
bizim31.3556,002,021,313,9
efendi31.7105,701,691,192,9
olmuş31.8245,611,591,162,6
böyle31.8345,611,581,152,6
hemân63.8655,601,511,594,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“tîz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (184) →
EÇS VI 166b … tıla-i hisset-i denâetleri üzre "Nehr-i Neretva'yı nûş eden tîz acığup yine bir kerre dahi ta‘âm yemek iktizâ eder" deyü bu …
EÇS V 27a … îr, biz sa‘âdetlü pâdişâhın hidmeti içün Edirne'ye gideriz. Tîz bize dörd bârgîr ve bir menzilci" dediklerinde,
EÇS IX Y260b … u. Hakîr hemân üç re’s atlarımı kilim ve keçe ile sarup tîz tîz yerlerin tayy-ı mekân etdirüp rûzgâra kıçın verirdim. Ve ba …
EÇS X Y137a … oldun. Lâkin Kayıtbay'ımın gazâ mâlıyla alınan resm-i pâyim tîz Mısır'da türbesine gönder, yohsa sen bilirsin" deyü fermân …
EÇS V 87a "Bunun marazı ciğerdedir. Tîz üzüm getirsinler" deyüp Cemşîd ve şeytân üzümü sıkup şişele …
EÇS VII 26a … nlu tüfengler ve gümüşlü kılıç ve gümüşlü külüngler nişler, tîz doğru düşürün, yohsa sizi şimdi şurada baş ederiz" deyü kâf …
EÇS I 179a … tarz [u] tavrın görse âh üç gün gümrük emîni olsam der idi. Tîz hil‘at-ı fâhire" deyüp Gümrük Emîni Alî Ağa'ya bir semmûr k …
EÇS X Y290a–Y290b … den niçe yüz aşkıyâ mürd olur. Ammâ rûhâniyyet-i Bedevî ile tîz def‘ olur. Anıniçün cümle ehl-i züvvâr tınâb tınâba meks ed …
EÇS V 83a … llâhsız süd vermedim. Irk-ı tâhirdensin, var git, ammâ bana tîz gel’ dedi.
EÇS IX Y284b "Tîz anları huzûruma hâlet-i nez‘de ise getirin. Sadaka ve ihsân …