Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Dede Korkut Kitabı | 2 | 61,7 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 530 | 216,5 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tarafda) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| beri | 179 | 513 | 12,45 | 7,79 | 13,32 | 1.654,9 | |
| karşu | 92 | 912 | 11,03 | 6,00 | 9,44 | 595,3 | |
| sol | 47 | 425 | 10,65 | 6,13 | 6,76 | 312,6 | |
| sağ | 41 | 583 | 10,23 | 5,48 | 6,26 | 234,4 | |
| öte | 16 | 150 | 9,59 | 6,08 | 3,94 | 105,1 | |
| gitmede | 12 | 100 | 9,28 | 6,25 | 3,42 | 81,8 | |
| geçüp | 20 | 1.428 | 8,39 | 3,15 | 3,97 | 52,2 | |
| girirken | 6 | 60 | 8,38 | 5,99 | 2,41 | 38,6 | |
| çıkarken | 5 | 41 | 8,16 | 6,27 | 2,21 | 34,2 | |
| içeri | 9 | 558 | 8,08 | 3,35 | 2,71 | 25,7 | |
| kayıklara | 4 | 32 | 7,86 | 6,31 | 1,97 | 27,6 | |
| küffâr | 15 | 1.603 | 7,85 | 2,57 | 3,22 | 28,6 | |
| binüp | 5 | 182 | 7,84 | 4,12 | 2,11 | 19,3 | |
| kalup | 10 | 930 | 7,81 | 2,77 | 2,70 | 21,4 | |
| kapusundan | 6 | 349 | 7,80 | 3,45 | 2,22 | 17,9 | |
| dîvârda | 4 | 58 | 7,80 | 5,45 | 1,95 | 22,7 | |
| âsûdehâl | 4 | 83 | 7,74 | 4,93 | 1,93 | 19,8 | |
| mahfili | 4 | 86 | 7,73 | 4,88 | 1,93 | 19,5 | |
| süvâr | 7 | 608 | 7,65 | 2,87 | 2,28 | 15,8 | |
| kapusu | 16 | 2.147 | 7,61 | 2,24 | 3,15 | 24,6 | |
| dîvârı | 6 | 486 | 7,59 | 2,97 | 2,14 | 14,3 | |
| tarafa | 5 | 319 | 7,59 | 3,31 | 2,01 | 14,0 | |
| girmede | 3 | 3 | 7,52 | 9,31 | 1,73 | 38,7 | |
| zâkir | 3 | 11 | 7,50 | 7,43 | 1,72 | 25,8 | |
| karındaşın | 3 | 19 | 7,48 | 6,65 | 1,71 | 22,2 | |
| kal‘asına | 6 | 586 | 7,46 | 2,70 | 2,07 | 12,3 | |
| küffârı | 8 | 962 | 7,46 | 2,40 | 2,29 | 13,7 | |
| hâkine | 3 | 49 | 7,40 | 5,28 | 1,69 | 16,3 | |
| girdikde | 3 | 63 | 7,37 | 4,92 | 1,67 | 14,8 | |
| huccâcın | 3 | 67 | 7,36 | 4,83 | 1,67 | 14,4 | |
| hünkâr | 4 | 269 | 7,35 | 3,24 | 1,79 | 10,8 | |
| gelmede | 3 | 73 | 7,34 | 4,70 | 1,67 | 13,9 | |
| handak | 5 | 478 | 7,34 | 2,73 | 1,90 | 10,5 | |
| melike | 3 | 78 | 7,33 | 4,61 | 1,66 | 13,5 | |
| gemiyle | 3 | 85 | 7,32 | 4,48 | 1,65 | 13,0 | |
| kızılbaşı | 3 | 89 | 7,31 | 4,42 | 1,65 | 12,7 | |
| aslâ | 11 | 1.747 | 7,31 | 2,00 | 2,49 | 14,0 | |
| kapusudur | 3 | 114 | 7,25 | 4,06 | 1,63 | 11,3 | |
| meterise | 3 | 122 | 7,23 | 3,96 | 1,62 | 10,9 | |
| imâm | 6 | 791 | 7,22 | 2,27 | 1,94 | 9,4 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
tarafda* ile tüm bağlamlar →“tarafda” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (532) →| EÇS IV 299b | Anlar gitmede, beri | tarafda | Şâh ağası, hânın cümle mâlın kabz edüp şer‘ ile mühürleyüp … |
| EÇS VII 17b–18a | Bu gûne berzahları her gün çekerek kâfirler dahi karşu | tarafda | konup göçerek yigirmi birinci gün yine anâ çekerek menzil-i … |
| EÇS IX Y137a | … nden ubûr edüp beş sâ‘atde düz ormanlar içre güzer edüp sol | tarafda | , |
| EÇS VII 6a | Anı gördük, karşu | tarafda | bir seyrek ağaçlık beş yüz mikdârı küffâr hemân bizim üzeri … |
| EÇS VI 75a | Beri | tarafda | mukaddemâ Budin içinden çıkup etrâf kılâ‘ları mutî‘ [u] mün … |
| EÇS V 53b | Ve her | tarafda | herkes lu‘b u lehv ve ayş [u] işretde olup Paşa'nın evkât-ı … |
| EÇS X Y279b | … ân eden Nîl bender-i Reşîd'e gidince (---) mîldir. Beri sağ | tarafda | şimâle cereyân eden Nîl bender-i Dimyât'a varınca (---) mîl … |
| EÇS IV 349b–350a | … elâ'nın re’s-i şerîflerin Şâm'a Yezîd'e götürmede ammâ beri | tarafda | muhibb-i 350a Hânedân olanlar İmâm Hüseyin'in ve cümle ev … |
| EÇS X Y66b | … âbi‘leriyle geçüp andan yeşil sancağ-ı Resûl alâmeti ve iki | tarafda | kırmızı bayraklar ve tokuzar kat mehterhâneler ardı sıra iç … |
| EÇS V 48a | … Kırım vilâyetine gider, çölistân-ı bî-amândır, ammâ yine ol | tarafda | nehr-i Özü kenârınca ma‘mûr Sarıkamış kal‘aları vardır kim … |